California sẽ buộc các công ty robotaxi như Tesla, Waymo và Zoox bố trí nhân sự hỗ trợ tại địa phương khi xe gặp sự cố. Theo TechCrunch, doanh nghiệp có thể bị phạt nếu một chiếc xe tự hành cản trở cảnh sát hoặc lính cứu hỏa trong hơn 30 phút.
Theo TechCrunch, quy định nằm trong Dự luật Thượng viện 1246, đã được Thống đốc Gavin Newsom ký thành luật và sẽ có hiệu lực vào tháng 7 năm 2028. Luật cũng yêu cầu tài xế điều khiển từ xa phải ở Mỹ và có giấy phép lái xe của Mỹ. Doanh nghiệp còn phải chuẩn bị nhân sự xử lý sự cố tại hiện trường.
Nội dung luật siết trách nhiệm sau nhiều sự cố
California tăng trách nhiệm của các hãng robotaxi sau nhiều sự cố. Xe tự hành từng hỏng giữa đường, làm gián đoạn giao thông, đi vào hiện trường vụ án hoặc cản trở lực lượng ứng cứu. Dự luật đặt ra nghĩa vụ cụ thể khi phương tiện bị vô hiệu hóa hoặc không phản ứng phù hợp trong tình huống khẩn cấp.
Phần lớn sự cố được nêu liên quan đến Waymo, nhà vận hành robotaxi lớn nhất tại Mỹ. Theo số liệu TechCrunch công bố, đội xe thương mại của Waymo có khoảng 4.000 xe tự hành trên toàn nước Mỹ. Khoảng 1.200 xe trong số đó hoạt động tại khu vực Vịnh San Francisco.
Một cuộc điều tra khác của TechCrunch trong năm 2026 ghi nhận nhiều trường hợp Waymo phải nhờ lực lượng ứng cứu tự lái xe ra khỏi vị trí gặp sự cố. Các vụ việc khiến giới lập pháp cấp bang và liên bang yêu cầu quy định chặt hơn. Trọng tâm là cách robotaxi phản ứng khi gặp cảnh sát, lính cứu hỏa và các đơn vị cứu hộ.
Cơ quan Quản lý An toàn Giao thông Đường cao tốc Quốc gia Mỹ cũng đã gửi thư yêu cầu các nhà phát triển xe tự hành đưa ra giải pháp. Thượng nghị sĩ bang Dave Cortese, người trình dự luật, cho rằng California có thể đón nhận xe tự hành nhưng không thể đánh đổi an toàn công cộng để lấy đổi mới.
Theo ông Cortese, trách nhiệm phải được xác định rõ khi xe tự hành va chạm, hỏng, chặn đường trong tình huống khẩn cấp hoặc cản trở lực lượng hành pháp và ứng cứu.
Tài xế điều khiển từ xa phải ở Mỹ
Dự luật quy định người trực tiếp điều khiển robotaxi từ xa phải làm việc tại Mỹ và có giấy phép lái xe của Mỹ. Yêu cầu này áp dụng cho người có thể tiếp quản hoặc lái phương tiện từ một địa điểm khác, thay vì mọi nhân viên cung cấp hỗ trợ kỹ thuật từ xa.
Khái niệm vận hành từ xa hiện được sử dụng khá rộng, trong khi công chúng biết rất ít về phương thức can thiệp cụ thể của từng doanh nghiệp. Luật dùng khái niệm hẹp hơn là tài xế điều khiển từ xa, tức người trực tiếp điều khiển hoặc lái phương tiện từ một địa điểm khác.
Tesla là công ty duy nhất đã công khai cho biết họ có nhân viên từ xa có thể trực tiếp tiếp quản robotaxi. Waymo và một số doanh nghiệp khác nói rằng họ sử dụng hình thức hỗ trợ từ xa. Với mô hình này, hệ thống tự lái vẫn kiểm soát phương tiện, còn nhân viên cung cấp hướng dẫn hoặc gửi lệnh phần mềm khi cần.
Waymo có mạng lưới nhân viên hỗ trợ từ xa trên toàn cầu, bao gồm nhân sự tại Philippines, cùng các trung tâm chỉ huy ở Arizona và Michigan. Zoox cho biết các nhóm vận hành từ xa của hãng đặt tại Mỹ.
Việc phân biệt giữa xe tự quyết định và con người trực tiếp tiếp quản là điểm quan trọng khi xác định mức quyền nên trao cho trí tuệ nhân tạo. Với robotaxi, luật California tập trung vào người có quyền điều khiển xe và vị trí của người đó. Luật cũng xác định trách nhiệm khi hoạt động hỗ trợ không diễn ra kịp thời.
Doanh nghiệp phải có người xử lý tại hiện trường
Các hãng xe tự hành phải bố trí kỹ thuật viên tại địa phương. Nhân sự này sẽ hỗ trợ khi robotaxi gặp tai nạn hoặc cản trở giao thông. Doanh nghiệp cũng phải thông báo cho chính quyền địa phương khi xảy ra lỗi ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống. Thông báo phải nêu vị trí và trạng thái của phương tiện.
Nếu một xe tự hành chặn lực lượng ứng cứu trong tình huống khẩn cấp quá 30 phút, doanh nghiệp có thể bị phạt. Luật chưa ấn định toàn bộ chi tiết về thời gian phản hồi. Sở Phương tiện Cơ giới California, cơ quan quản lý xe tự hành trong bang, sẽ xây dựng hướng dẫn cho phần này.
Waymo và Zoox cho biết họ sẽ tuân thủ. Trong tuyên bố gửi qua thư điện tử, người phát ngôn Waymo hoan nghênh những sửa đổi của dự luật. Theo công ty, các sửa đổi này cho phép nhà vận hành xe tự hành tiếp tục phục vụ người dân California. Hãng cũng cho biết sẽ tiếp tục cải thiện dịch vụ và hướng tới đường sá an toàn hơn.
Quy định cho thấy rủi ro an toàn của trí tuệ nhân tạo không chỉ nằm ở những kịch bản xa vời. Với xe tự hành trên đường công cộng, vấn đề trước mắt là ai phải có mặt và ai được quyền tiếp quản. Luật còn xác định trách nhiệm của doanh nghiệp khi phương tiện cản trở một tình huống khẩn cấp.
Luật có hiệu lực từ tháng 7 năm 2028
Theo TechCrunch, Dự luật Thượng viện 1246 sẽ có hiệu lực vào tháng 7 năm 2028. Trước thời điểm đó, Sở Phương tiện Cơ giới California sẽ quy định các chi tiết triển khai. Các quy định này bao gồm thời gian phản hồi bắt buộc đối với doanh nghiệp vận hành xe tự hành.
Các yêu cầu đã được xác định gồm nhân sự hỗ trợ tại địa phương, điều kiện đối với tài xế điều khiển từ xa và khả năng xử phạt khi robotaxi cản lực lượng ứng cứu quá 30 phút. Thời hạn phản hồi cụ thể vẫn phụ thuộc vào hướng dẫn triển khai của cơ quan quản lý.
Theo dõi Sine để cập nhật cách các quy định mới định hình trách nhiệm của robotaxi và những hệ thống trí tuệ nhân tạo hoạt động ngoài đời thực.
