Nội dung chính
WaveSave phát triển SlamDam, một đập cao su di động có thể dựng tại nơi cần bảo vệ, bơm đầy nước và tạo thành hàng rào cao tối đa 1,3 mét. Theo MIT Technology Review, SlamDam đã được sử dụng tại ít nhất 12 quốc gia ở châu Âu, châu Phi và Đông Nam Á. Khi lũ rút, nước ngọt chứa trong đập còn có thể được dùng để tưới tiêu.
Giải pháp này hướng đến những khu vực thiếu công trình chống lũ cố định hoặc không đủ khả năng sơ tán và di dời lâu dài. Một nghiên cứu trên Nature Communications cho biết cứ năm người trên thế giới thì có một người đối mặt với nguy cơ cao tiếp xúc với lũ nghiêm trọng.
Với Việt Nam, nơi nhiều địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lớn, nước sông dâng và ngập ven biển, cách tiếp cận của WaveSave cho thấy một phương án phòng vệ linh hoạt. Tuy nhiên, nguồn được dẫn trong bài chưa ghi nhận dự án SlamDam cụ thể nào tại Việt Nam.
SlamDam hoạt động như thế nào?
SlamDam được trải trên mặt đất tại vị trí cần ngăn nước rồi bơm đầy bằng một máy bơm di động. Thân đập sau khi căng lên tạo thành hàng rào tạm thời, có thể bảo vệ nhà ở, đất nông nghiệp, bệnh viện, nhà máy xử lý nước và các công trình khác trong thời gian xảy ra lũ.
SlamDam được phát triển tại Hà Lan vào năm 2013. Các cơ quan quản lý nước cấp vùng tại nước này đã thử nghiệm sản phẩm và vẫn tiếp tục sử dụng. WaveSave được thành lập năm 2017, đặt trụ sở tại Eindhoven, Hà Lan, sau đó mở rộng hoạt động sang châu Phi và Đông Nam Á.
Khác với đê cố định hoặc phương án xây lại công trình trên nền đất cao hơn, SlamDam có thể được vận chuyển đến nơi cần thiết, triển khai trong những giờ đầu của đợt lũ rồi cất đi. Theo MIT Technology Review, sản phẩm có tuổi thọ hơn 40 năm và có thể tái sử dụng nhiều lần.
SlamDam là một trong những hướng công nghệ thích ứng được nhắc đến cùng nhóm công ty công nghệ khí hậu năm 2026.
SlamDam giữ nước cho mùa khô ra sao?
Khi được dùng trong các trận lũ nước ngọt, SlamDam vừa ngăn dòng nước vừa giữ nước bên trong thân đập. Sau khi lũ rút, lượng nước này có thể phục vụ tưới cây trong những tuần hoặc tháng tiếp theo, nhất là tại các khu vực có mùa khô kéo dài hoặc thường xuyên xảy ra hạn hán.
Một báo cáo của Liên Hợp Quốc ghi nhận SlamDam được triển khai tại xã nông thôn Mpanda ở Burundi trong mùa lũ năm 2022. Những nông dân tiếp cận được nguồn nước trữ trong đập đã sản xuất nhiều nông sản hơn trong năm đó và tăng gấp đôi thu nhập.
Nghiên cứu trên Nature Communications ước tính gần 2 tỷ người có thể phải tiếp xúc với lũ vào năm 2100. Con số này nhiều hơn 300 triệu người so với năm 2020. Bên cạnh các hệ thống dự báo thời tiết theo giờ bằng trí tuệ nhân tạo, cộng đồng vẫn cần phương tiện bảo vệ có thể triển khai tại chỗ.
Chi phí SlamDam là bao nhiêu?
Theo MIT Technology Review, mỗi đoạn SlamDam dài 5 mét có giá từ 1.000 đến 3.000 euro, tương đương khoảng 1.140 đến 3.400 USD. Nguồn này cho biết một lối vào nhà hoặc cơ sở có thể cần khoảng 10 mét. Bệnh viện, trang trại hoặc khu dân cư có thể cần từ 200 đến 300 mét hàng rào.
Chi phí ban đầu vì thế vẫn vượt khả năng của nhiều cộng đồng và nông dân, dù mức giá được mô tả là tương đương hoặc thấp hơn nhiều phương án thay thế. WaveSave không phải doanh nghiệp duy nhất cung cấp hàng rào chống lũ di động. AquaFence, MegaSecur và NOAQ Flood Protection cũng hoạt động trong lĩnh vực này.
WaveSave tập trung vào khả năng triển khai khẩn cấp tại các nước đang phát triển và việc sử dụng nước chứa trong đập sau lũ. Một nhóm nghiên cứu về quá trình áp dụng SlamDam tại Kenya chỉ ra rằng cộng đồng còn phải xác định đơn vị sở hữu đập và chịu trách nhiệm triển khai.
Tổng giám đốc WaveSave, Omar Saleh, cho biết công ty đang xem xét cung cấp SlamDam dưới dạng dịch vụ và đưa sản phẩm đến theo nhu cầu. Mô hình này nhằm giảm gánh nặng chi phí ban đầu cho người sử dụng.
WaveSave đang mở rộng SlamDam ở đâu?
WaveSave đang trình diễn SlamDam trên đảo Governors tại thành phố New York và chuẩn bị mở rộng sản xuất sang châu Á. Công ty cũng đã giành được các hợp đồng mới tại châu Phi, trong khi Đông Nam Á và Mỹ Latinh nằm trong danh mục cơ hội đang được phát triển.
WaveSave là một trong bảy đơn vị chiến thắng trong cuộc thi về giải pháp thích ứng khí hậu đô thị tại New York. Hàng rào SlamDam được lắp ở khu vực trên đảo Governors thường xuyên bị nước triều cao và sóng từ phà tràn lên bờ.
Kế hoạch sản xuất tại Đông Nam Á và Đông Phi
Hiện một đối tác bên ngoài sản xuất toàn bộ SlamDam tại Hà Lan. Sản phẩm sau đó được vận chuyển đến khách hàng tại các thị trường khác. WaveSave đặt mục tiêu mở cơ sở sản xuất tại Đông Nam Á vào đầu năm 2027. Sau đó, công ty dự kiến xây dựng một cơ sở tương tự ở Đông Phi. Sản xuất gần nơi sử dụng có thể giúp công ty giảm chi phí.
Theo Omar Saleh được MIT Technology Review dẫn lời, WaveSave gần đây giành được hợp đồng cho bốn dự án mới tại Burundi, Djibouti và Guinea. Bốn hợp đồng có tổng giá trị khoảng 5,3 triệu USD. Công ty cũng đang phát triển danh mục cơ hội tại Đông Nam Á và Mỹ Latinh.
Dịch vụ quản lý nước mới
Theo MIT Technology Review, WaveSave hiện tự tài trợ và có bảy nhân viên. Saleh dự định phát triển công ty bằng cách tái đầu tư lợi nhuận. Ngoài SlamDam, doanh nghiệp muốn tư vấn cho cộng đồng về cách lắp đặt các hệ thống thu nước mưa và tưới tiêu có sẵn trên thị trường. Hoạt động tư vấn cũng bao gồm cách vận hành những hệ thống này. Hướng đi đó mở rộng hoạt động của WaveSave từ một sản phẩm chống lũ sang quản lý nước tại những vùng chịu áp lực khí hậu.
Hãy tiếp tục theo dõi Sine để cập nhật các giải pháp công nghệ khí hậu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách cộng đồng ứng phó với lũ lụt và thiếu nước.
