Một số tác giả phản đối việc nhà xuất bản và đại diện văn học yêu cầu chia tiền từ thỏa thuận dàn xếp bản quyền của Anthropic. Thỏa thuận này trị giá 1,5 tỷ USD. Tranh cãi tập trung vào các tác phẩm đã được hoàn trả quyền và những yêu cầu nhận 100% khoản chi trả. Theo thỏa thuận, nhà xuất bản truyền thống chỉ được nhận 50% trong trường hợp đủ điều kiện.
Theo bài viết gốc của TechCrunch, tranh cãi xuất hiện khi quy trình chi trả bắt đầu được triển khai. Trước đó, thỏa thuận đã được phê duyệt chính thức. Vụ việc cho thấy một mặt khác của tranh chấp bản quyền liên quan đến trí tuệ nhân tạo tại Mỹ. Trách nhiệm pháp lý đã được xử lý, nhưng việc xác định ai có quyền nhận tiền vẫn có thể gây bất đồng.
Nội dung dàn xếp dành cho gần 500.000 đầu sách
Thỏa thuận dàn xếp trị giá 1,5 tỷ USD áp dụng cho gần 500.000 đầu sách. Theo TechCrunch, mức chi trả là 3.000 USD cho mỗi tác phẩm bị sao chép lậu. Số tiền tác giả thực nhận phụ thuộc vào tình trạng xuất bản và quyền sở hữu của từng cuốn sách.
Trước đó, thẩm phán xác định việc dùng tài liệu có bản quyền để huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo có thể hợp pháp theo nguyên tắc sử dụng hợp lý. Tuy nhiên, hành vi lấy tài liệu từ nguồn sao chép lậu thì không hợp pháp. Thỏa thuận được phê duyệt chính thức vào tháng 7, mở đường cho việc chi trả.
Nếu tác phẩm vẫn được một nhà xuất bản truyền thống phát hành, tác giả và nhà xuất bản mỗi bên nhận 50%. Nếu sách được tự xuất bản, hoặc nhà xuất bản đã hoàn trả quyền vì để sách ngừng phát hành, tác giả được nhận toàn bộ khoản tiền.
Khiếu nại tập trung vào quyền đã hoàn trả và tỷ lệ chia
Các khiếu nại chủ yếu liên quan đến hai trường hợp: nhà xuất bản yêu cầu chia tiền đối với tác phẩm đã hoàn trả quyền, hoặc yêu cầu nhận toàn bộ khoản chi trả dù thỏa thuận chỉ cho phép họ nhận 50%. Một số nhà xuất bản đã thừa nhận có nhầm lẫn và đề nghị Anthropic sửa hồ sơ.
Nhà văn trinh thám April Henry nói HarperCollins đã đưa ra yêu cầu đối với một cuốn sách mà quyền khai thác đã được hoàn trả cho bà ít nhất 17 năm trước. Bà còn nhận được cảnh báo tín dụng cho biết HarperCollins được thêm vào hồ sơ với tư cách đơn vị sử dụng lao động, dù theo lời bà, quan hệ đó chưa từng tồn tại.
Victoria Strauss viết trên Writers Beware rằng các phản ánh bà nhận được chủ yếu thuộc hai nhóm. Nhóm thứ nhất liên quan đến những tác phẩm đã được hoàn trả quyền. Trong các trường hợp này, nhà xuất bản vẫn yêu cầu chia tiền. Nhóm thứ hai gồm các trường hợp nhà xuất bản yêu cầu nhận đủ 100%. Theo thỏa thuận, họ chỉ được hưởng 50%.
Strauss chưa cho rằng những sai lệch này xuất phát từ chủ ý. Bà nhận định việc lưu hồ sơ kém có thể là lời giải thích hợp lý.
Mary Rasenberger, giám đốc điều hành Hội Tác giả Mỹ, cũng không xem đây là hành động cố tình chiếm tiền của nhà văn. Theo nhận định được TechCrunch dẫn lại, bà cho rằng hồ sơ thiếu chính xác đã góp phần gây ra tình trạng này. Quy trình dàn xếp khó hiểu là một nguyên nhân khác.
Số phản ánh lặp lại khiến tác giả lo ngại
Các trường hợp được báo cáo mới chỉ chiếm một phần nhỏ trong toàn bộ quá trình chi trả. Tuy nhiên, Victoria Strauss ghi nhận số phản ánh cao bất thường trong hai ngày. Việc nhiều tác giả gặp cùng một loại lỗi có thể cho thấy vấn đề rộng hơn những sai sót riêng lẻ.
Các nhà xuất bản không phải bên duy nhất yêu cầu chia tiền. Strauss cho biết bà còn nhận được khiếu nại về một số đại diện văn học. Điều này gây bất ngờ vì đại diện văn học không phải chủ thể nắm quyền đối với những cuốn sách mà họ giúp bán.
Courtney Milan, bút danh của cựu thư ký luật và giảng viên luật Heidi Bond, phản đối việc đại diện văn học đòi tỷ lệ phần trăm trong khoản dàn xếp. Bà cho rằng họ không nên đưa ra yêu cầu như vậy.
Tranh cãi về quyền nhận tiền diễn ra trong lúc Anthropic tiếp tục được chú ý qua các vấn đề liên quan đến giám sát và bảo mật Claude, nhưng các khiếu nại hiện tại tập trung vào hồ sơ quyền xuất bản của từng tác phẩm.
Mốc hoàn trả quyền quyết định tác giả có được nhận toàn bộ
Tác giả chỉ có thể yêu cầu nhận toàn bộ 3.000 USD nếu quyền đối với tác phẩm được hoàn trả trước ngày 10/8/2022. Theo TechCrunch, đây là ngày tải xuống được sử dụng trong thỏa thuận. Quyền được hoàn trả sau mốc này không đáp ứng điều kiện để tác giả yêu cầu nhận 100% khoản chi trả.
Hướng dẫn của Hội Tác giả Mỹ nêu rõ điều kiện về mốc thời gian này. Với tác phẩm từng được phát hành qua nhà xuất bản truyền thống, quyền phải được hoàn trả trước ngày 10/8/2022 để tác giả yêu cầu nhận 100%.
Courtney Milan và Hội Tác giả Mỹ đã chia sẻ thêm hướng dẫn để nhà văn phản đối cách phân bổ tiền. Khả năng yêu cầu nhận toàn bộ khoản chi trả phụ thuộc vào việc quyền đối với tác phẩm đã được hoàn trả trước ngày 10/8/2022 hay chưa.
Hãy tiếp tục theo dõi Sine để cập nhật các diễn biến về bản quyền, dữ liệu huấn luyện và trách nhiệm của các công ty trí tuệ nhân tạo.
