Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đứng về phía OpenAI trong vụ kiện do The New York Times khởi xướng. Vụ kiện liên quan đến việc dùng tài liệu có bản quyền mà không xin phép để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn. Theo TechCrunch, chính phủ Mỹ đã nộp một bản ý kiến dài 20 trang. Văn bản này bảo vệ lập trường của công ty phát triển ChatGPT.
Nội dung bản ý kiến về vị thế dẫn đầu của Mỹ
Trong bản ý kiến dài 20 trang, chính quyền Trump nói Mỹ có lợi ích lớn trong việc xây dựng một ngành trí tuệ nhân tạo mạnh, có khả năng cạnh tranh và đặt ra tiêu chuẩn cho cách sử dụng công nghệ này trên toàn cầu. Văn bản cũng nhấn mạnh mục tiêu duy trì vai trò dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.
Bản ý kiến phản đối việc hạn chế phát triển mô hình ngôn ngữ lớn do hiểu sai học thuyết sử dụng hợp lý, vì điều đó có thể cản trở tiến bộ sáng tạo và khoa học. Chính phủ Mỹ cũng cảnh báo về ảnh hưởng đối với sự thịnh vượng và khả năng dịch chuyển kinh tế của người dân.
Các mô hình vận hành ChatGPT, Claude và Gemini được huấn luyện bằng kho dữ liệu rất lớn, gồm sách, bài báo và nhiều loại nội dung đã xuất bản. Một phần trong số đó là tác phẩm có bản quyền được đưa vào dữ liệu huấn luyện mà không có sự cho phép của chủ sở hữu.
Trọng tâm pháp lý nằm ở nguyên tắc sử dụng hợp lý
The New York Times và nhiều nhà xuất bản phản đối việc dùng tác phẩm có bản quyền để huấn luyện mô hình nếu chưa được đồng ý, trong khi các công ty phát triển mô hình dựa vào nguyên tắc sử dụng hợp lý. Ngoại lệ trong luật bản quyền Mỹ này cho phép dùng tác phẩm của người khác mà không xin phép trong một số trường hợp.
Tòa án phải cân nhắc liệu quá trình huấn luyện có tạo ra mục đích mới đủ khác biệt với tác phẩm ban đầu hay không. Câu hỏi này không có câu trả lời đơn giản. Mô hình học từ dữ liệu khác với việc sao chép và phân phối nguyên vẹn tác phẩm. Tuy nhiên, dữ liệu đầu vào vẫn có thể là nội dung được bảo hộ.
Bản ý kiến tập trung vào việc liệu cách OpenAI dùng tác phẩm có bản quyền để huấn luyện mô hình có thuộc phạm vi sử dụng hợp lý hay không. Lập luận của chính phủ ủng hộ cách hiểu rằng quá trình huấn luyện mang tính chuyển đổi, nhưng quyền quyết định trong vụ kiện vẫn thuộc về tòa án.
Vụ Anthropic cho thấy việc huấn luyện và cách lấy dữ liệu có thể được xét riêng
Các vụ kiện trước đây về huấn luyện trí tuệ nhân tạo nhìn chung có kết quả thuận lợi cho các công ty công nghệ. TechCrunch cho biết Thẩm phán William Alsup đã yêu cầu Anthropic trả 1,5 tỷ USD vào năm trước. Khoản tiền này dàn xếp tranh chấp với một nhóm nhà văn có tác phẩm được dùng để huấn luyện mô hình.
Tuy vậy, Anthropic không bị phạt chỉ vì đã huấn luyện mô hình bằng các cuốn sách đó; vấn đề nằm ở việc công ty sử dụng những thư viện ngầm bất hợp pháp để tải sách lậu làm dữ liệu huấn luyện.
Thẩm phán Alsup so sánh quá trình này với một người đọc sách để trở thành nhà văn. Theo ông, mô hình Anthropic học từ tác phẩm để tạo ra một sản phẩm khác. Mục đích không phải là tái tạo hoặc thay thế tác phẩm gốc. Nhận định này tách mục đích huấn luyện khỏi phương thức thu thập dữ liệu.
Bản ý kiến chưa phải phán quyết của tòa
Sự can thiệp của chính quyền Trump có thể tạo thêm sức nặng cho lập trường của OpenAI, nhưng không quyết định kết quả vụ kiện đang được xét xử tại Tòa án Liên bang Khu vực phía Nam New York. Những người soạn bản ý kiến không có thẩm quyền đưa ra phán quyết.
Tòa án vẫn phải đánh giá cách OpenAI sử dụng nội dung của The New York Times và quyết định việc đó có đáp ứng điều kiện sử dụng hợp lý hay không. Động thái của chính phủ Mỹ chỉ thể hiện quan điểm chính sách về phát triển trí tuệ nhân tạo, chưa xác lập rằng mọi hoạt động huấn luyện bằng tài liệu có bản quyền đều hợp pháp.
Hãy tiếp tục theo dõi Sine để cập nhật diễn biến của vụ kiện và tác động của nó đối với ngành trí tuệ nhân tạo.
