Pin phân tán cỡ nhỏ có thể hỗ trợ lưới điện bằng cách giảm nhu cầu lấy điện. Chúng cũng có thể cung cấp điện đã tích trữ vào thời điểm hệ thống quá tải. Khi được lắp trong bếp từ, xe đạp điện và thiết bị điều hòa, pin mang lại lợi ích trực tiếp cho người dùng. Bếp từ Copper có thể duy trì việc nấu ăn khi mất điện, còn pin PopWheels dành cho xe bán đồ ăn giúp thay thế máy phát điện chạy xăng.
Theo MIT Technology Review, việc phát triển hệ thống pin lớn tại thành phố New York gặp nhiều trở ngại. Vì vậy, một số công ty khởi nghiệp tại Mỹ đang đưa pin cỡ nhỏ vào thiết bị sử dụng hằng ngày. James McGinniss là đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành David Energy. Ông gọi xu hướng này là “thay đổi lớn nhất trong lĩnh vực lưới điện trong 20 năm qua”.
Đây là câu chuyện tại thị trường Mỹ. Cấu trúc lưới điện, quy định và thói quen sử dụng năng lượng tại đó khác Việt Nam. Giá trị tham khảo nằm ở cách pin được phân bổ trong những thiết bị mà hộ gia đình và cơ sở kinh doanh đã sử dụng. Pin không chỉ tập trung tại các dự án lưu trữ quy mô lớn.
Vì sao pin lớn gặp khó ở đô thị đông dân
Các dự án pin quy mô tiện ích có thể gặp phản đối tại khu vực đông dân. Công trình và rủi ro hiện diện ngay tại địa phương, trong khi từng hộ dân khó cảm nhận lợi ích đối với toàn bộ lưới điện. Pin phân tán tiếp cận vấn đề từ phía người sử dụng thiết bị.
Các hệ thống pin quy mô tiện ích đang được đưa vào hoạt động nhanh chóng trên thế giới. Tuy nhiên, một số cộng đồng phản đối các dự án này vì lo ngại cháy pin. Sự phản đối đáng chú ý tại những khu vực đông dân như New York, dù các vụ cháy hiếm khi xảy ra.
David Hammer là đồng sáng lập PopWheels. Tại một sự kiện thuộc Tuần lễ Khí hậu New York ngày 24 tháng 9, ông nói về thách thức của các nhà cung cấp hệ thống lưu trữ năng lượng tập trung. Lợi ích của hệ thống khá trừu tượng, trong khi chi phí lại hiện hữu rõ ràng. Người dân nhìn thấy công trình, rủi ro và những thay đổi trong khu vực. Tuy nhiên, họ khó cảm nhận trực tiếp lợi ích dành cho toàn bộ lưới điện.
Một bộ pin nhỏ có thể tạo giá trị tức thời cho người dùng. Pin có thể duy trì việc nấu ăn khi mất điện, tránh một số nâng cấp hệ thống điện hoặc thay máy phát điện chạy xăng. Khi số lượng thiết bị tăng và được điều phối, tổng công suất của chúng mới trở thành nguồn lực cho lưới điện.
PopWheels đưa pin đến xe đạp điện và xe bán đồ ăn
PopWheels phân phối pin qua hệ thống đổi pin dành cho người giao hàng bằng xe đạp điện tại New York. Khoảng 50 tủ đổi pin và 2.500 viên pin đang lưu hành.
Khi pin cạn, tài xế đổi sang pin đã sạc tại một tủ chuyên dụng thay vì dừng xe để chờ sạc. David Hammer cho biết khoảng 50 tủ đổi pin đang hoạt động trên khắp thành phố và có khoảng 2.500 viên pin được lưu hành.
PopWheels còn cung cấp pin cho các đơn vị vận hành xe bán đồ ăn để thay thế máy phát điện chạy xăng. Hammer đã chia sẻ số liệu về mô hình này với MIT Technology Review. Khoảng bốn viên pin của PopWheels cung cấp 5 kWh điện, đủ đáp ứng gần trọn một ngày hoạt động của nhiều xe bán hàng.
Bộ pin vì thế tạo ra giá trị ngay tại nơi được sử dụng. Nó cũng giảm nhu cầu vận hành máy phát điện chạy xăng. Quá trình đưa công nghệ khí hậu từ sản phẩm thử nghiệm đến ứng dụng cụ thể cũng được quan tâm trong danh sách 10 công ty công nghệ khí hậu năm 2026.
Bếp từ tích hợp pin giúp tránh nâng cấp hệ thống điện
Copper đặt pin bên trong bếp từ để cư dân có thể tiếp tục nấu ăn khi mất điện. Pin cũng cấp một phần điện trong lúc bếp hoạt động. Nhờ đó, một số chủ nhà có thể tránh những nâng cấp hệ thống điện tốn kém.
Sam Calisch là đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành Copper. Ông nói tại sự kiện rằng công ty bán khả năng chống chịu khi mất điện cùng lợi ích tiết kiệm chi phí. Mô hình này phụ thuộc vào việc sản phẩm giải quyết một nhu cầu cụ thể của người mua. Sau đó, sản phẩm mới được tính đến như một phần của lưới điện.
Theo Calisch, tổng công suất có thể đạt hàng chục gigawatt nếu mọi bếp tại Mỹ đều được xuất xưởng cùng một bộ pin. Số pin đó có thể được tập hợp và huy động khi lưới điện chịu áp lực lớn. Đây là kịch bản dành cho thị trường Mỹ. Nó không phải dự báo về quy mô có thể đạt được tại Việt Nam.
Pin cắm điện mở rộng sang điều hòa và cơ sở kinh doanh
Every Electric và David Energy đưa pin phân tán vào hộ gia đình cùng các cơ sở kinh doanh. Những bộ pin này có kích thước nhỏ hoặc được tích hợp sẵn. Chúng thường không đòi hỏi nâng cấp lưới điện hay quy trình cấp phép dành cho một dự án lưu trữ tập trung.
Pin của Every Electric được thiết kế để kết nối với thiết bị điều hòa. Công ty cung cấp pin và trả tiền cho khách hàng nếu họ giảm mức sử dụng điện trong những thời điểm hệ thống chịu tải cao.
David Energy áp dụng mô hình tương tự nhưng tập trung vào các cơ sở như tiệm giặt, nhà để xe và phòng tập. James McGinniss là đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành David Energy. Ông đánh giá pin phân tán là thay đổi lớn nhất trong lĩnh vực lưới điện trong 20 năm qua.
Người dùng có thể cắm thiết bị vào hệ thống và nhận lợi ích tại chỗ. Cách triển khai này tương tự mô hình điện mặt trời ban công, trong đó các tấm pin nhỏ được kết nối để bù một phần nhu cầu điện của gia đình hoặc doanh nghiệp.
Nhiều bộ pin nhỏ có thể phối hợp như một nguồn điện lớn
Giá trị đối với lưới điện xuất hiện khi nhiều bộ pin được kết nối và điều phối. Một viên pin riêng lẻ chỉ cung cấp lượng điện hạn chế. Tuy nhiên, hàng nghìn thiết bị có thể cùng giảm nhu cầu lấy điện từ lưới. Chúng cũng có thể cung cấp công suất đã tích trữ vào thời điểm căng thẳng.
Khả năng tập hợp công suất đặc biệt đáng chú ý tại các đô thị đông dân. Tại đó, lưới điện dễ ùn tắc và việc xây dựng dự án lưu trữ lớn gặp nhiều trở ngại. Khi lưới điện chịu áp lực, công suất của nhiều bộ pin nhỏ có thể được tập hợp và huy động để hỗ trợ hệ thống.
Pin phân tán không loại bỏ nhu cầu xây dựng hệ thống lưu trữ quy mô lớn. Theo MIT Technology Review, các cơ sở lớn vẫn giữ vai trò thiết yếu. Chúng hỗ trợ những nguồn năng lượng gián đoạn như điện gió và điện mặt trời, qua đó đáp ứng nhu cầu điện đang tăng nhanh.
Ý nghĩa của nội dung đối với độc giả Việt Nam
Các ví dụ tại New York không thể áp dụng trực tiếp cho Việt Nam. Cấu trúc lưới điện, quy định và dữ liệu thị trường giữa hai nơi khác nhau. Bài học có thể tham khảo là cách doanh nghiệp gắn pin với một công dụng người mua nhận thấy ngay. Sau đó, doanh nghiệp kết nối nhiều thiết bị để hỗ trợ hệ thống điện.
Các công dụng đó gồm đổi pin nhanh hơn cho người giao hàng và thay máy phát điện chạy xăng. Pin còn giúp duy trì việc nấu ăn khi mất điện và giảm chi phí nâng cấp hệ thống điện. Vì thế, pin có thể đi vào đời sống qua thiết bị quen thuộc thay vì chỉ xuất hiện trong dự án hạ tầng lớn.
Nhu cầu điện từ các ngành công nghệ tiếp tục được chú ý. Cuộc tranh luận về tác động của trung tâm dữ liệu đối với năng lượng và cộng đồng là một ví dụ khác. Lợi ích công nghệ phải được cân nhắc cùng chi phí hữu hình tại địa phương.
MIT Technology Review nhận định rằng pin có thể xuất hiện trong nhiều thiết bị hơn khi giá tiếp tục giảm. Xu hướng này có thể góp phần mang lại không khí sạch hơn và hóa đơn điện thấp hơn. Mức hỗ trợ thực tế cho lưới điện sẽ phụ thuộc vào số lượng pin được triển khai. Khả năng điều phối bếp từ, xe đạp điện cùng thiết bị điều hòa như một hệ thống thống nhất cũng quyết định mức hỗ trợ đó.
Hãy tiếp tục theo dõi Sine để cập nhật những mô hình công nghệ năng lượng có thể thay đổi cách lưới điện được vận hành.
