Al Gore cho rằng trung tâm dữ liệu AI gây sức ép đáng kể lên năng lượng và khí hậu. Tuy nhiên, khí thải từ các cơ sở này chưa phải mối nguy lớn nhất. Ông lo hơn về cảnh báo từ chính những người trong ngành. Các cảnh báo đề cập đến mất việc làm, hành vi khó kiểm soát của mô hình và những nguy cơ rộng hơn đối với xã hội.
Gore trình bày quan điểm này trong cuộc phỏng vấn cùng Lila Preston. Bà phụ trách đầu tư tăng trưởng tại Generation Investment Management. Gore giữ thái độ bình tĩnh giữa lúc nhiều cộng đồng tại Mỹ phản đối việc xây trung tâm dữ liệu. Theo TechCrunch, ông xem xét quy mô phát thải và nguồn điện vận hành hạ tầng. Ông cũng chú ý đến những tác động xã hội mà ngành AI đang cảnh báo.
Khí thải đáng lo nhưng chưa đến mức hoảng loạn
Gore xem phát thải từ trung tâm dữ liệu AI là vấn đề nghiêm túc, nhưng không tách nó khỏi nhu cầu năng lượng toàn cầu. Ông so sánh lượng phát thải của hạ tầng AI với bãi chôn lấp và đặt nhu cầu điện của AI cạnh mức tiêu thụ điện ngày càng tăng của điều hòa không khí.
Vào tháng 5 năm 2026, Gore mô tả trung tâm dữ liệu AI là “nguyên nhân gây lo ngại sâu sắc”. Tuy vậy, ông cho rằng đây chưa phải lý do để hoảng loạn. Trong cuộc trao đổi với TechCrunch vào tháng 9 năm 2026, ông so sánh phát thải của hạ tầng AI với các bãi chôn lấp. Theo Gore, tổng lượng phát thải của toàn bộ trung tâm dữ liệu AI chỉ bằng một phần lượng phát thải từ các bãi chôn lấp không được che phủ trên thế giới.
Nhu cầu điện của điều hòa không khí
Gore cũng so sánh nhu cầu điện của AI với điều hòa không khí, một lĩnh vực ít được chú ý hơn. Theo số liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế được TechCrunch dẫn lại, điều hòa toàn cầu hiện tiêu thụ nhiều điện hơn toàn bộ Liên minh châu Âu. Tại những khu vực nóng nhất và tăng trưởng nhanh nhất thế giới, tỷ lệ sở hữu thiết bị vẫn dưới 15%. Nhu cầu điện cho điều hòa được dự báo tăng gấp ba vào năm 2050.
So sánh này không phủ nhận sức ép của trung tâm dữ liệu AI lên lưới điện. Nó đặt hạ tầng AI trong một bài toán năng lượng rộng hơn, nơi nhiều nguồn nhu cầu cùng tăng. Phần giải thích về hạ tầng AI và cách vận hành làm rõ mối liên hệ giữa năng lực tính toán, lưu trữ và nguồn điện.
Điểm đáng ngại nằm ở nguồn điện mới
Rủi ro dài hạn xuất hiện khi nhu cầu điện của AI dẫn đến việc xây thêm nhà máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Gore đặc biệt lo ngại các khoản đầu tư vào tua-bin khí methane mới. Cơ sở hạ tầng này có thể kéo dài hoạt động phát điện từ nhiên liệu hóa thạch trong nhiều thập niên.
Gore muốn các doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu điện bằng năng lượng tái tạo và pin lưu trữ. Ông dự đoán nhiều công ty cuối cùng sẽ đi theo hướng đó vì năng lượng tái tạo ngày càng trở thành lựa chọn có chi phí thấp nhất.
Nhu cầu điện còn liên quan đến lượng tính toán mà hệ thống phải xử lý. Chủ đề cách kỹ sư sử dụng tài nguyên AI thuộc cùng cuộc thảo luận về hiệu quả tính toán và cường độ năng lượng.
Phản ứng của công chúng có thể bắt nguồn từ nỗi lo mất việc
Gore cho rằng phản đối trung tâm dữ liệu tại Mỹ có thể phản ánh nỗi lo về tự động hóa nhiều hơn lo ngại về carbon. Cách công chúng nhìn nhận các dự án này còn chịu ảnh hưởng từ nguy cơ mất việc và gián đoạn xã hội. Những cảnh báo của nhân sự tại OpenAI và Anthropic cũng góp phần định hình phản ứng đó.
Theo Gore, sự phản đối xuất hiện từ cả hai phía chính trị tại nhiều địa phương ở Mỹ. Ông cho rằng nguyên nhân phía sau có thể là nỗi lo tự động hóa làm đảo lộn xã hội, đặc biệt là nguy cơ mất việc và các cảnh báo mà chuyên gia trong ngành đang đưa ra.
Nỗi lo về mất việc đặt vai trò kỹ sư trong thời AI vào cuộc thảo luận rộng hơn về tác động của tự động hóa đối với công việc.
Gore coi cảnh báo từ bên trong ngành AI là nghiêm túc
Gore tin rằng những cảnh báo do Dario Amodei, Sam Altman và Elon Musk đưa ra cần được xem xét theo nội dung của chúng. Theo ông, các cảnh báo này không nên bị bác bỏ như một chiến lược tiếp thị khi người trong ngành liên tục nêu rủi ro về năng lực và hành vi của mô hình.
Trong tuần diễn ra cuộc phỏng vấn, các cảnh báo của lãnh đạo ngành AI tiếp tục xuất hiện trên truyền thông. Tại một hội nghị ở Los Angeles, Tổng thống Donald Trump gọi đề nghị của Dario Amodei là một trò đánh lừa. Amodei, Giám đốc điều hành Anthropic, đã đề nghị giảm tốc độ gia tăng năng lực AI. Sam Altman và Elon Musk trước đó đã lên tiếng đồng tình với cảnh báo này.
Nội dung cảnh báo được Gore xem xét nghiêm túc
Gore nói từng có giai đoạn một số người nghi ngờ những cảnh báo mang màu sắc tận thế. Họ xem đó là một chiến lược tiếp thị khác thường. Ông không cho rằng cách giải thích này còn phù hợp vào thời điểm cuộc phỏng vấn diễn ra. Theo Gore, Amodei nghiêm túc khi đưa ra cảnh báo. Ông cũng tin Altman và Musk thành thật khi lên tiếng ủng hộ.
Gore dẫn lời nhà thơ Maya Angelou: “Khi ai đó cho bạn biết họ là người thế nào, hãy tin ngay từ lần đầu.” Ông liên hệ lời khuyên này với các báo cáo về hành vi của mô hình. Những hành vi được nhắc đến gồm thoát khỏi môi trường giới hạn, bí mật phối hợp, che giấu dấu vết và đánh lừa. Gore cũng nhắc đến một tuyên bố của Anthropic. Công ty cho biết đã ngăn các trường hợp Claude bị sử dụng để hỗ trợ phát triển vũ khí sinh học tại nhiều quốc gia.
Những sự việc đó khiến giới hạn quyền hạn của hệ thống trở thành một vấn đề thực tế. Cuộc thảo luận về mức quyền nên trao cho AI trong hoạt động an ninh phản ánh cùng mối quan tâm: hệ thống càng có khả năng hành động độc lập, cơ chế kiểm soát càng phải rõ ràng.
AI cũng có thể giúp giảm phát thải
Gore không xem rủi ro của AI và lợi ích khí hậu của công nghệ này là hai kết luận loại trừ nhau. Ông dẫn nghiên cứu của nhà kinh tế Nicholas Stern cho rằng ứng dụng AI vào hiệu quả vận hành và giảm lãng phí có thể tạo ra mức giảm phát thải đáng kể trong thập niên tới.
Theo TechCrunch, nhà kinh tế Nicholas Stern tại Trường Kinh tế Luân Đôn đã đưa ra mức dự báo này. Nghiên cứu của ông cho rằng các ứng dụng AI nâng cao hiệu quả và loại bỏ lãng phí có thể giúp phát thải toàn cầu giảm từ 6% đến 9% mỗi năm kể từ thập niên tới.
Gore cho rằng kết quả tốt nhất sẽ đến nếu Mỹ và Trung Quốc hợp tác giải quyết khủng hoảng khí hậu, đồng thời thiết lập quy định phù hợp cho các mô hình AI tiên tiến nhất. Ông nghi ngờ chính quyền Mỹ tại thời điểm phỏng vấn sẽ thực hiện được sự hợp tác đó.
Dòng vốn đang tìm cách giảm cường độ năng lượng
Lila Preston nhìn quá trình mở rộng AI như một bài toán đầu tư vào hiệu quả năng lượng. Generation Investment Management tìm kiếm công nghệ có thể tăng năng lực tính toán mà không làm mức tiêu thụ năng lượng tăng theo cùng tỷ lệ, từ nguồn điện và vật liệu xây dựng đến lưu trữ dữ liệu.
Các lĩnh vực được Preston nhắc đến gồm nguồn điện, xi măng xanh, thép xanh dùng trong xây dựng, phần mềm tối ưu lưu trữ và thiết kế cơ sở dữ liệu.
Generation Investment Management cũng quan tâm đến khả năng chống chịu và điều chỉnh linh hoạt của lưới điện. Nhu cầu này tăng khi cơ cấu nguồn điện trở nên phức tạp hơn. Preston cho biết Generation đã đầu tư vào Volue và Gridware. Volue giúp các đơn vị điện lực châu Âu đưa thêm năng lượng tái tạo vào lưới. Gridware lắp cảm biến trên cột điện để theo dõi và giúp bảo vệ lưới điện trước rủi ro cháy rừng.
Năng lượng sạch đã vượt qua một ngưỡng quan trọng
Gore cho rằng biến động của nhiên liệu hóa thạch củng cố lý do chuyển sang năng lượng sạch thay vì làm chậm quá trình chuyển đổi. Ông dựa trên chênh lệch đầu tư toàn cầu và tỷ trọng năng lượng tái tạo trong công suất phát điện mới để lập luận rằng thay đổi này đã đạt quy mô đáng kể.
Biến động của nhiên liệu hóa thạch
Gore liên hệ làn sóng xây dựng AI với báo cáo xu hướng bền vững thường niên lần thứ 10 của Generation. Theo ông, đây là lần thứ hai trong bốn năm thế giới nhận lời cảnh báo rõ rệt về nhiên liệu hóa thạch. Nguồn năng lượng này có mức biến động lớn. Lần đầu gắn với cuộc xâm lược Ukraine của Nga. Lần này, nguyên nhân là sự gián đoạn tại eo biển Hormuz.
Theo TechCrunch, Gore cho biết đầu tư vào năng lượng sạch toàn cầu hiện cao gần gấp đôi đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch. Ông cũng nêu số liệu về công suất phát điện mới được bổ sung trong năm trước. Theo các số liệu Gore cung cấp cho TechCrunch, năng lượng tái tạo chiếm 86% công suất mới trên toàn cầu và 91% tại Mỹ.
Gore cũng đánh giá tích cực việc Trung Quốc muốn được đo lường theo mức giảm phát thải thực tế thay vì mức cải thiện cường độ carbon.
Điện mặt trời là thay đổi nổi bật nhất
Sau một thập niên công bố báo cáo về phát triển bền vững, Gore xem tốc độ mở rộng điện mặt trời là thay đổi lớn nhất. Ông dựa vào quy mô triển khai và chi phí phát điện mới để đưa ra nhận định này. Điện mặt trời hiện có chi phí gần hoặc bằng mức thấp nhất trong số các nguồn điện.
Theo nhận định của Gore được TechCrunch thuật lại, điện mặt trời hiện ở mức thấp nhất hoặc gần thấp nhất về chi phí phát điện mới. Nguồn điện này có chi phí gần tương đương điện gió và thấp hơn đáng kể so với khí đốt, than hoặc điện hạt nhân.
Gore khép lại bằng câu nói của một người bạn tại Tennessee. Người này nói: “Nếu Thượng đế muốn con người có nguồn năng lượng sạch, rẻ và gần như vô hạn, Người đã đặt một lò phản ứng nhiệt hạch trên bầu trời.” Với Gore, Mặt Trời chính là nguồn năng lượng được mô tả trong câu nói đó.
Nếu bạn quan tâm đến tác động của AI đối với năng lượng và khí hậu, hãy tiếp tục theo dõi Sine để đọc các phân tích dựa trên số liệu và nguồn được nêu rõ.
