Năm nhà đổi mới dưới 35 tuổi đang theo đuổi các hướng nghiên cứu khác nhau. Họ phát triển thiết bị cầm máu sau sinh, điện cực não mềm dẻo và liệu pháp chỉnh sửa gen cá nhân hóa. Những hướng khác gồm đảo ngược tuổi tế bào và thiết kế virus bằng trí tuệ nhân tạo. Các dự án đang tiến từ nghiên cứu cơ bản đến thử nghiệm trên người và ứng dụng điều trị.
Mỗi năm, MIT Technology Review chọn 35 nhà đổi mới dưới 35 tuổi. Công trình của họ được kỳ vọng sẽ tác động đến tương lai khoa học và công nghệ. Danh sách năm nay có chín người hoạt động trong lĩnh vực công nghệ sinh học. Theo bài viết gốc của MIT Technology Review, năm gương mặt dưới đây nghiên cứu nhiều vấn đề khác nhau. Các vấn đề đó trải dài từ tử vong sau sinh đến bệnh mắt và virus do trí tuệ nhân tạo thiết kế.
Cập nhật ngày 11/9/2026.
Nội dung nghiên cứu
Ngăn ngừa tử vong do băng huyết sau sinh
Paschal Kija, 28 tuổi, phát triển Mkanda Salama để điều trị băng huyết sau sinh. Thiết bị có giá 70 USD và được thiết kế để dễ sử dụng. Trong một nghiên cứu được MIT Technology Review dẫn lại, thiết bị cầm máu trong vòng 20 phút cho 73% phụ nữ tham gia.
Băng huyết sau sinh là một biến chứng sản khoa nguy hiểm, liên quan đến khoảng 29% số ca tử vong mẹ tại Tanzania, quê hương của Kija, theo MIT Technology Review. Tên Mkanda Salama có nghĩa là “Băng quấn an toàn” trong tiếng Swahili.
Điện cực não lấy cảm hứng từ nghệ thuật cắt giấy
Xiao Yang, 34 tuổi, đang phát triển điện cực siêu nhỏ, mềm dẻo và có hình dạng gần giống tế bào thần kinh. Thiết kế nhằm giúp giới nghiên cứu quan sát hoạt động thần kinh trong khi hạn chế tổn thương mô có thể xảy ra khi điện cực tiếp xúc trực tiếp với não.
Theo MIT Technology Review, Yang còn tạo ra những tấm điện cực để nghiên cứu tế bào não trong phòng thí nghiệm. Thiết kế lấy cảm hứng từ kirigami, nghệ thuật cắt giấy truyền thống của Nhật Bản. Nghệ thuật này tạo ra hình ba chiều từ giấy. Tấm điện cực có cấu trúc tổ ong và uốn thành dạng giỏ xoắn. Yang đã sử dụng nó để quan sát tế bào não.
Liệu pháp chỉnh sửa gen được thiết kế riêng cho KJ
Sarah Grandinette, 26 tuổi, tham gia phát triển một liệu pháp chỉnh sửa gen dành riêng cho Kyle “KJ” Muldoon Jr. Em bé mắc một rối loạn di truyền hiếm gặp có thể gây tử vong. KJ nhận liều đầu tiên khi khoảng bảy tháng tuổi. Cậu bé đáp ứng tốt và sau đó được xuất viện.
KJ chào đời năm 2024. Theo MIT Technology Review, liệu pháp được thiết kế để sửa lỗi trong trình tự di truyền của cậu bé. Grandinette tạo ra các tế bào mang biến thể di truyền của KJ. Cô dùng chúng để sàng lọc phương pháp chỉnh sửa gen, sau đó thử các loại thuốc tiềm năng trên chuột và khỉ.
Công trình cho thấy công nghệ sinh học có thể đi từ việc xác định một biến thể di truyền đến phương án điều trị dành riêng cho một bệnh nhân. Đây là hướng ứng dụng khác với các hệ thống hạ tầng trí tuệ nhân tạo, vốn tập trung vào năng lực tính toán và vận hành mô hình.
Đảo ngược tuổi tế bào để điều trị bệnh mắt
Yuancheng, còn được gọi là Ryan Lu, cùng các đồng nghiệp nghiên cứu cách tái lập trình tế bào. Mục tiêu là đưa tế bào về trạng thái gần với tế bào phôi hơn. Nhóm đã đảo ngược tình trạng mất thị lực ở chuột già bị mù. Một phiên bản gần như giống hệt của liệu pháp đang được thử nghiệm trên người mắc bệnh mắt.
Theo MIT Technology Review, kết quả trên chuột được công bố năm 2020. Lu hiện 34 tuổi. Life Biosciences, công ty phát triển thuốc, đã tiêm liều đầu tiên của liệu pháp cho một tình nguyện viên vào tháng Sáu.
Hướng nghiên cứu của Lu thuộc nhóm các phương pháp can thiệp vào quá trình lão hóa. Chủ đề này cũng xuất hiện trong bản tin về thuốc chống lão hóa, trong đó kết quả trên động vật cần được phân biệt với kết quả thử nghiệm ở người.
Dùng trí tuệ nhân tạo để thiết kế virus mới
Samuel King, 27 tuổi, dùng mô hình trí tuệ nhân tạo tạo sinh để xây dựng bản thiết kế di truyền cho thực khuẩn thể. Đây là loại virus lây nhiễm vi khuẩn. Các virus được tổng hợp từ thiết kế này có thể tự sao chép và phá vỡ tế bào vi khuẩn. Sau đó, chúng tiếp tục lây sang vi khuẩn gần đó.
Theo MIT Technology Review, King tạo các bản thiết kế vào năm ngoái rồi chuyển chúng thành chuỗi ADN để thử nghiệm. Dù virus không phải sinh vật sống, anh hy vọng các dạng sống do trí tuệ nhân tạo thiết kế có thể được dùng để sản xuất thuốc hoặc hấp thụ chất ô nhiễm trong tương lai.
Công trình đưa trí tuệ nhân tạo ra ngoài phạm vi xử lý văn bản và mã máy tính. Khác với các tác tử lập trình bằng trí tuệ nhân tạo, mô hình trong nghiên cứu của King tạo ra bản thiết kế di truyền có thể được tổng hợp và kiểm tra trong phòng thí nghiệm.
Năm hướng nghiên cứu ở các giai đoạn phát triển khác nhau
Năm dự án đang ở những giai đoạn khác nhau trên con đường từ phòng thí nghiệm đến ứng dụng. Mkanda Salama và liệu pháp dành cho KJ đã có kết quả điều trị được ghi nhận. Công nghệ của Lu đang chuyển sang thử nghiệm trên người. Điện cực của Yang và virus của King vẫn tập trung vào nghiên cứu.
| Nhà đổi mới | Hướng nghiên cứu | Giai đoạn được đề cập |
|---|---|---|
| Paschal Kija | Thiết bị cầm máu sau sinh | Đã có kết quả nghiên cứu |
| Xiao Yang | Điện cực não mềm dẻo | Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm |
| Sarah Grandinette | Chỉnh sửa gen cá nhân hóa | Đã điều trị một bệnh nhân |
| Ryan Lu | Tái lập trình tế bào | Đang thử nghiệm trên người |
| Samuel King | Virus do AI thiết kế | Đã tổng hợp và thử nghiệm |
Điểm chung của năm công trình là mỗi nhà đổi mới đã thu hẹp một vấn đề lớn thành một thiết bị hoặc phương pháp cụ thể. Các dự án cũng cho thấy công nghệ sinh học đang kết hợp thiết kế thiết bị, chỉnh sửa gen, khoa học thần kinh và trí tuệ nhân tạo như thế nào.
Hãy tiếp tục theo dõi Sine để cập nhật những công trình công nghệ sinh học đang tiến từ ý tưởng đến ứng dụng thực tế.
