Chế độ ăn sinh ceton có thể tác động trái ngược lên các phần khác nhau của đường ruột. Theo MIT Technology Review, một nghiên cứu trên chuột cho thấy chế độ ăn nhiều chất béo, ít chất bột đường kìm hãm khối u đại tràng. Tuy nhiên, chế độ này làm tăng nguy cơ hình thành khối u ở ruột non. Kết quả này chưa chứng minh tác động tương tự ở người.
Nội dung nghiên cứu: cùng một chế độ ăn, hai tác động trái ngược
Trong thí nghiệm trên chuột, chế độ ăn sinh ceton có liên hệ với hai kết quả khác nhau. Chế độ này kìm hãm sự phát triển của khối u đại tràng nhưng làm tăng khả năng phát triển khối u ở ruột non. Sự khác biệt cho thấy tác động của chế độ ăn này không đồng nhất trên toàn bộ đường tiêu hóa.
Chế độ ăn sinh ceton buộc cơ thể sử dụng axit béo thay cho chất bột đường để tạo năng lượng. Quá trình này sinh ra các sản phẩm phụ gọi là thể ceton. Một trong số đó là BHB, chất từng được cho là tạo ra tác dụng bảo vệ trước ung thư đại tràng.
Omer Yilmaz, giám đốc Sáng kiến Tế bào gốc MIT, đã nghiên cứu vấn đề này cùng Jessica Shay và Fangtao Chi. Hai người đều là nghiên cứu viên sau tiến sĩ tại MIT. Nhóm tìm hiểu liệu tác động tương tự có xuất hiện ở ruột non hay không. Kết quả cho thấy chuột ăn theo chế độ sinh ceton dễ phát triển khối u ở ruột non hơn nhóm đối chứng.
Chất béo thúc đẩy tế bào gốc phân chia
Sự phát triển của khối u ở ruột non bắt nguồn từ cách tế bào ruột đốt cháy chất béo để tạo năng lượng, theo các nghiên cứu bổ sung của nhóm. Con đường chuyển hóa này, được gọi là quá trình oxy hóa axit béo, kích hoạt các protein phát tín hiệu khiến tế bào gốc nhân lên nhanh hơn.
Theo Yilmaz, số lượng tế bào gốc lớn hơn giúp ruột non phục hồi tốt hơn sau tổn thương. Tuy nhiên, mức độ hoạt động cao hơn của các tế bào này cũng có thể dẫn đến sự hình thành khối u.
Cơ chế đó giải thích cách một thay đổi chuyển hóa có thể hỗ trợ sửa chữa mô nhưng đồng thời tạo điều kiện cho khối u xuất hiện trong cùng cơ quan.
Thể ceton có thể không quyết định tác động
Nhóm nghiên cứu xác nhận chế độ ăn sinh ceton đã kìm hãm sự phát triển của khối u đại tràng. Tuy nhiên, kết quả cho thấy các thể ceton không trực tiếp tạo ra tác dụng này. Yilmaz mô tả các phân tử đó về cơ bản chỉ đứng ngoài quá trình chuyển hóa đang được nghiên cứu.
Phát hiện này cũng ảnh hưởng đến cách diễn giải tác dụng của các sản phẩm bổ sung thể ceton. Theo nhóm nghiên cứu, những sản phẩm đó có thể không tạo ra nhiều tác động có lợi hoặc có hại đối với người sử dụng. Đây vẫn là cách diễn giải từ kết quả nghiên cứu, không phải bằng chứng lâm sàng ở người.
Vì sao hai phần của ruột phản ứng khác nhau?
Nghiên cứu chưa giải thích được vì sao cùng một chế độ ăn lại gây ra hậu quả trái ngược ở hai phần liền kề của đường tiêu hóa. Fangtao Chi cho biết nhóm sẽ tiếp tục tìm hiểu nguyên nhân tạo ra sự khác biệt giữa ruột non và đại tràng.
Kết quả hiện tại chỉ mô tả thí nghiệm trên chuột. Nghiên cứu cho thấy không nên xem tác động của chế độ ăn sinh ceton là giống nhau ở mọi phần của ruột hoặc khái quát trực tiếp kết quả sang con người.
Yilmaz cho rằng thông điệp cần ghi nhớ là phải hết sức thận trọng khi khái quát hóa ảnh hưởng của những chế độ ăn này.
