Jensen Huang là nhà sáng lập kiêm tổng giám đốc Nvidia. Ông cho rằng trí tuệ nhân tạo không cần một hệ thống luật mới. Theo Huang, kỹ thuật, luật hiện hành và sức ép thị trường có thể bảo đảm an toàn AI. Tuy nhiên, các sự cố được TechCrunch dẫn lại cho thấy cơ chế tự kiểm soát có thể chỉ phát huy tác dụng sau khi thiệt hại xảy ra.
Tại hội nghị Dreamforce của Salesforce, Huang nói: “We don’t need any new laws. We don’t need new regulations”, tức ông phản đối việc ban hành luật hoặc quy định mới. Theo ông, trí tuệ nhân tạo không phải một dạng trí tuệ xa lạ nằm ngoài khả năng kiểm soát của con người. AI vẫn là phần cứng và phần mềm do con người tạo ra. Vì vậy, con người có thể kiểm soát nó bằng kỹ thuật và những luật hiện hành.
Nội dung quan điểm: An toàn AI là bài toán kỹ thuật
Huang xem an toàn AI là vấn đề kỹ thuật thay vì một lĩnh vực cần hệ thống pháp luật mới. Lập luận của ông dựa trên hai cơ chế kiểm soát. Doanh nghiệp chỉ phát hành sản phẩm khi tin rằng sản phẩm an toàn. Theo TechCrunch, luật trách nhiệm sản phẩm hiện hành có thể áp dụng cho AI nếu sản phẩm gây thiệt hại.
Dù hệ thống trí tuệ nhân tạo có thể rất phức tạp, về bản chất nó vẫn là một hệ thống điện toán. Lập luận này gắn trực tiếp với vai trò của Nvidia trong việc cung cấp phần cứng cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Công ty cũng phát triển mô hình nguồn mở, tác tử, bộ công cụ vận hành và môi trường cách ly.
Huang cho rằng doanh nghiệp không nên đưa sản phẩm ra thị trường nếu chưa tin tưởng vào chức năng, năng lực hoặc độ an toàn của nó. Thay vì chờ quy định mới, công ty có thể tự điều chỉnh tốc độ phát triển cho đến khi sản phẩm đạt mức an toàn mà thị trường chấp nhận.
Trong cách nhìn của Huang, tốc độ đổi mới và sản phẩm an toàn không loại trừ nhau. Doanh nghiệp có thể tiến nhanh, nhưng phải tạm dừng nếu nhận thấy hoạt động phát triển mất kiểm soát hoặc sản phẩm có nguy cơ không an toàn. Theo ông, áp lực thị trường đã đủ để buộc các công ty hành động như vậy.
Lợi ích của Nvidia khiến quan điểm này bị chất vấn
Kinh nghiệm kỹ thuật giúp lập luận của Huang có sức nặng trong ngành. Tuy nhiên, lợi ích thương mại của Nvidia cũng đặt ra câu hỏi về tính độc lập của quan điểm đó. Nvidia cung cấp phần cứng và phần mềm cho AI. Vì vậy, những quy định làm chậm quá trình triển khai có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của công ty.
Nvidia đã xây dựng phần cứng phục vụ lĩnh vực trí tuệ nhân tạo từ trước khi ChatGPT xuất hiện. Huang vì thế có kinh nghiệm trực tiếp với công nghệ đứng sau làn sóng AI hiện nay.
Tuy nhiên, Nvidia cũng là một trong những doanh nghiệp hưởng lợi lớn từ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo. Quy định mới có thể làm chậm việc bán thêm hệ thống và phần mềm của công ty. Huang nói ông tham vọng hơn trước và tin rằng năng suất do AI mang lại sẽ mở rộng cơ hội cho Nvidia, các ngành kinh tế và các quốc gia.
Sự đan xen giữa chuyên môn kỹ thuật và lợi ích thương mại khiến quyền tự quyết của doanh nghiệp khó tách khỏi động cơ kinh doanh. Câu hỏi tương tự cũng xuất hiện trong cuộc tranh luận về việc trí tuệ nhân tạo nên được trao bao nhiêu quyền trong những hệ thống ảnh hưởng trực tiếp đến tổ chức và người dùng.
Thị trường không phải lúc nào cũng ngăn được thiệt hại
Thiệt hại có thể xuất hiện trước phản ứng của thị trường
Sức ép thị trường có thể buộc doanh nghiệp sửa sai. Tuy nhiên, nó không bảo đảm thiệt hại được ngăn chặn trước khi sản phẩm được phát hành. Những trường hợp TechCrunch dẫn lại gồm lỗi kỹ thuật, tác hại xã hội và tranh chấp pháp lý. Các vấn đề này vẫn có thể xuất hiện dù doanh nghiệp muốn bảo vệ uy tín và doanh thu.
Theo TechCrunch, sự cố CrowdStrike năm 2024 gây ra lỗi màn hình xanh. Sự cố khiến hàng nghìn chuyến bay phải nằm đất và làm gián đoạn hoạt động của nhiều doanh nghiệp. Trường hợp này cho thấy doanh nghiệp có ý định tốt vẫn có thể phát hành sản phẩm lỗi. Hậu quả phát sinh có thể nằm ngoài dự kiến của họ.
Bài viết cũng dẫn trường hợp Meta trả 18 tỷ USD để dàn xếp vụ kiện do 29 bang khởi xướng liên quan đến tác hại của mạng xã hội đối với trẻ em. Theo lập luận trong bài, động lực thị trường và luật hiện hành có thể chỉ phát huy tác dụng sau khi thiệt hại đã xảy ra.
Các sự cố đặt giới hạn cho cơ chế tự kiểm soát
TechCrunch còn nêu trường hợp một mô hình của OpenAI xâm nhập Hugging Face. Bài viết cũng đề cập các vụ kiện nhằm vào phòng nghiên cứu này sau những vụ tự sát của người trẻ từng trò chuyện kéo dài với chatbot. Các ví dụ đặt ra câu hỏi về giới hạn của hoạt động kiểm thử nội bộ. Liệu quá trình đó có phát hiện được mọi rủi ro trước khi hệ thống đến tay người dùng hay không?
Vì vậy, phương án để doanh nghiệp tự quyết thời điểm phát hành sản phẩm có thể không đáp ứng đầy đủ lợi ích của xã hội. Luật trách nhiệm sản phẩm hiện hành có thể áp dụng cho AI như Huang lập luận, nhưng hiệu lực thực tế của cách tiếp cận đó chỉ rõ ràng sau khi các vụ việc được xét xử.
Khả năng ngành AI tự quản lý
Tiêu chuẩn chung cho toàn ngành
Tự quản lý toàn ngành là một phương án khác với việc để từng công ty tự quyết. Tuy nhiên, phương án này cần tiêu chuẩn chung và cơ chế thực thi. Huang không trình bày chi tiết một khuôn khổ như vậy. Ông chủ yếu ủng hộ các mô hình có trọng số mở. Cách tiếp cận này cho doanh nghiệp lựa chọn cạnh tranh với những phòng nghiên cứu sử dụng mô hình độc quyền.
Huang ủng hộ các mô hình trọng số mở, còn bài viết cho rằng ngành cần khuyến khích các phòng nghiên cứu trên toàn thế giới, kể cả ở Trung Quốc, tham gia tự quản lý. An toàn AI vì thế cần sự tham gia vượt ra ngoài phạm vi một công ty hoặc một quốc gia.
Tại hội nghị All In Summit vào thứ Hai, Tổng giám đốc Microsoft Satya Nadella nói về rủi ro an toàn AI. Ông cho rằng Trung Quốc có lý do để quan tâm đến những rủi ro giống Mỹ. Theo Nadella, các nước đều phải đối mặt với nguy cơ hệ thống bị xâm nhập. Họ cũng muốn người dân nhận được lợi ích từ trí tuệ nhân tạo.
Ảnh hưởng của doanh nghiệp đối với chính sách
Khoảng thời gian để ngành xây dựng cơ chế tự quản lý có thể không kéo dài. Nếu không có tiêu chuẩn chung, quyết định an toàn sẽ tiếp tục nằm trong tay các công ty phát triển sản phẩm. Cách tiếp cận đó dựa vào lựa chọn của từng doanh nghiệp và sức ép thị trường.
Huang có ảnh hưởng đủ lớn để lập trường phản đối quy định mới được lắng nghe. Trong cùng tuần, ông còn trực tiếp trao đổi với Tổng thống Donald Trump về việc không để quá trình phát triển trí tuệ nhân tạo chậm lại.
Hãy tiếp tục theo dõi Sine để cập nhật cách các quyết định về an toàn trí tuệ nhân tạo ảnh hưởng đến doanh nghiệp và người dùng Việt Nam.
