Nội dung chính
Citizen Lab phát hiện các nhà sản xuất mã gián điệp phục vụ chính phủ đang lợi dụng mạng quảng cáo toàn cầu để phát tán mã độc. Mạng quảng cáo cho phép họ nhắm mục tiêu và xâm nhập thiết bị. Nạn nhân không cần nhấp vào quảng cáo, mở tin nhắn hay tải tệp. Theo Citizen Lab, một chiến dịch sử dụng phương thức này đã ảnh hưởng đến ít nhất 45 máy tính Windows tại Al Jazeera.
Theo bài viết của TechCrunch dẫn báo cáo Citizen Lab, đây là bằng chứng kỹ thuật đầu tiên về phương thức phát tán này. Mã gián điệp do chính phủ hậu thuẫn được đưa qua quảng cáo trực tuyến mà nạn nhân không cần nhấp vào liên kết. Citizen Lab chưa xác định được chính phủ nào đứng sau các vụ tấn công.
Phát hiện này cho thấy quảng cáo hiển thị trên trang web hoặc ứng dụng có thể trở thành đường dẫn tấn công. Chỉ việc thiết bị nhận quảng cáo độc hại cũng có thể tạo điều kiện cho mã gián điệp xâm nhập và âm thầm lấy dữ liệu.
Discover-Tech biến quảng cáo thành công cụ nhắm mục tiêu
Discover-Tech cung cấp một nền tảng quảng cáo cho các nhà sản xuất mã gián điệp. Nền tảng này có thể tiếp cận cá nhân hoặc thiết bị cụ thể. Theo Citizen Lab, ít nhất hai nhà sản xuất mã gián điệp không cần thao tác đã sử dụng nó để nhắm mục tiêu. Hai đơn vị đó là Candiru và Bindecy.
Trong báo cáo về Discover-Tech, nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Toronto cho biết công ty Israel này có thể nhắm đến thiết bị ở gần như mọi nơi trên thế giới.
Discover-Tech tự giới thiệu là một doanh nghiệp quảng cáo hợp pháp. Citizen Lab mô tả công ty này là cầu nối giữa các nhà cung cấp quảng cáo và hệ sinh thái mã gián điệp đánh thuê. Sản phẩm của Candiru và Bindecy có thể lây nhiễm thiết bị mà nạn nhân không phải mở tin nhắn hoặc nhấp vào liên kết.
Ít nhất 45 máy tính của Al Jazeera bị ảnh hưởng
Theo Citizen Lab, ít nhất 45 máy tính Windows tại Al Jazeera đã bị ảnh hưởng. Citizen Lab cho biết các thiết bị dường như bị xâm nhập trong năm 2024 và 2025. Vụ xâm nhập sử dụng mã gián điệp của Candiru sau khi thiết bị tiếp xúc với quảng cáo chứa mã độc.
Citizen Lab chưa xác định được chính phủ nào đứng sau các vụ tấn công. Al Jazeera không phản hồi yêu cầu bình luận của TechCrunch. Discover-Tech cũng không trả lời, còn Integrity Labs, đơn vị sản xuất Candiru, không thể được liên hệ để bình luận.
Bill Marczak, nhà nghiên cứu cấp cao của Citizen Lab, cho biết khả năng dùng quảng cáo trực tuyến để nhận diện và tự động xâm nhập mục tiêu với độ chính xác cao đã được thảo luận từ lâu. Báo cáo của Citizen Lab cung cấp bằng chứng kỹ thuật cho thấy quy trình này đang được sử dụng trong thực tế.
Vì sao mạng quảng cáo có thể trở thành đường tấn công
Mạng quảng cáo có thể trở thành đường tấn công vì hệ thống này được thiết kế để phân phối nội dung đến những nhóm người, loại thiết bị và tổ chức cụ thể. Khả năng tiếp cận rộng cùng dữ liệu nhắm mục tiêu chi tiết cho phép kẻ tấn công đưa quảng cáo độc hại đến một thiết bị đã chọn.
Quảng cáo độc hại không phải hình thức tấn công mới. Điểm khác biệt trong vụ việc do Citizen Lab phát hiện là quảng cáo được dùng để đưa mã gián điệp mạnh vào thiết bị mà không cần nạn nhân tương tác.
Vụ việc tạo thêm áp lực cho các đội ngũ vốn phải xử lý nhiều lỗ hổng bảo mật chưa được vá. Trong trường hợp này, nguồn phát tán nằm trong hạ tầng quảng cáo mà người dùng gặp hằng ngày.
Mã nguồn và dữ liệu đăng nhập bị để lộ
Citizen Lab có thể tái dựng bảng điều khiển Controlium của Discover-Tech vì một phần mã nguồn xuất hiện ngay trên các trang đăng nhập. Nhóm nghiên cứu còn tải được nhiều hồ sơ đăng nhập từ một khu vực công khai trên trang web mà không cần mật khẩu.
Các nhà nghiên cứu nhận định bảng điều khiển dường như được thiết kế để đẩy nội dung độc hại đến từng người dùng mục tiêu cùng với quảng cáo. Cách vận hành này kết hợp khả năng chọn mục tiêu của ngành quảng cáo với công cụ xâm nhập do các nhà sản xuất mã gián điệp cung cấp.
Một số thông tin đăng nhập bị lộ thuộc về ít nhất hai nhân viên của Candiru. Citizen Lab cũng tìm thấy một số tài khoản liên quan đến Bindecy.
Hàng tỷ hồ sơ đấu giá quảng cáo bị phơi bày
Theo Citizen Lab, trang web của Discover-Tech để lộ hàng tỷ hồ sơ đấu giá quảng cáo. Dữ liệu cho thấy quảng cáo của nền tảng đã xuất hiện trên hàng chục nghìn ứng dụng di động và trang web từ tháng 3 đến tháng 6 năm 2026.
Các hồ sơ ghi nhận quảng cáo trên thiết bị thuộc mạng lưới của quân đội, cơ quan chính phủ, hạ tầng trọng yếu và cơ quan an ninh mạng quốc gia. Citizen Lab chưa thể xác định việc quảng cáo xuất hiện có dẫn đến xâm nhập hoặc lây nhiễm trên những thiết bị đó hay không.
Confiant, nền tảng kiểm soát chất lượng quảng cáo tham gia cuộc điều tra, cho biết họ cũng tìm thấy dấu hiệu quảng cáo có khả năng chứa mã độc trên thiết bị thuộc mạng lưới của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế và Tòa án Hình sự Quốc tế.
Người dùng có thể giảm rủi ro ra sao
Người có nguy cơ trở thành mục tiêu vì danh tính hoặc công việc có thể giảm mức độ tiếp xúc bằng cách tắt tính năng theo dõi quảng cáo hoặc chặn quảng cáo hoàn toàn. Tuy nhiên, quảng cáo xuất hiện trên nhiều trang web, thiết bị và ứng dụng nên người dùng khó tránh hoàn toàn hệ thống phân phối này.
Các chuyên gia bảo mật và quyền riêng tư đã nhiều năm khuyến nghị dùng công cụ chặn quảng cáo trên máy tính và thiết bị di động, kể cả trong ứng dụng. Bill Marczak cho rằng Discover-Tech có thể mới chỉ là phần nổi của vấn đề.
Phát hiện của Citizen Lab cho thấy phòng vệ không thể chỉ dựa vào lời khuyên tránh nhấp vào liên kết lạ. Với tấn công không cần thao tác, các tổ chức phải xem lại quyền riêng tư, hoạt động theo dõi quảng cáo và cách họ ưu tiên rủi ro, tương tự bài toán đặt trách nhiệm và ưu tiên cho đội bảo mật.
Hãy tiếp tục theo dõi Sine để cập nhật những thay đổi về an ninh mạng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thiết bị và dữ liệu của bạn.
