Các văn phòng gia đình đang ưu tiên đầu tư trực tiếp vào AI. Thay vì chỉ phân bổ vốn qua các quỹ đầu tư mạo hiểm, họ mua cổ phần trên thị trường thứ cấp. Họ chấp nhận định giá cao để tiếp cận Anthropic, OpenAI và những công ty đã có khách hàng, doanh thu. Lo ngại về bong bóng AI vẫn chưa biến mất.
Phát hiện chính
Theo TechCrunch, các văn phòng gia đình đang chuyển vốn sang AI vì kỳ vọng lợi nhuận nhanh và muốn tự chọn doanh nghiệp. Dòng tiền tập trung vào ít thương vụ hơn, với quy mô lớn hơn, đặc biệt trên thị trường thứ cấp.
- Các nhà đầu tư muốn sở hữu cổ phần của từng công ty thay vì cam kết vốn vào quỹ ủy thác toàn quyền.
- Tài sản thay thế chiếm 42% danh mục trung bình của các văn phòng gia đình được UBS khảo sát.
- Cổ phần Anthropic và OpenAI thuộc nhóm tài sản bị cạnh tranh quyết liệt nhất trên thị trường đầu tư mạo hiểm.
- 65% văn phòng gia đình trên toàn cầu dự định ưu tiên đầu tư AI theo báo cáo được TechCrunch dẫn lại.
Nội dung: Vì sao văn phòng gia đình ưu tiên đầu tư AI
Sức hút của AI đến từ kỳ vọng tăng trưởng nhanh, khả năng chọn trực tiếp từng doanh nghiệp và cơ hội mua cổ phần của các công ty tư nhân đã chứng minh được doanh thu. Cách tiếp cận này cũng làm tăng rủi ro khi nhà đầu tư trả giá cao và tập trung vốn vào một nhóm tài sản hẹp.
Lợi nhuận nhanh đang lấn át mục tiêu dài hạn
Kỳ vọng thu lợi trong thời gian ngắn đang khiến AI được ưu tiên hơn một số khoản đầu tư dài hạn. Djoann Fal, cố vấn cho các văn phòng gia đình và nhà đầu tư tại nền tảng tài sản tư nhân Atlas Capital ở San Francisco, mô tả lựa chọn này bằng sự khác biệt về tốc độ sinh lời.
Một gia đình có thể muốn đầu tư dài hạn vào năng lượng xanh. Tuy nhiên, nếu một thương vụ có khả năng nhân ba số tiền trong ba năm còn một thương vụ AI có thể đạt mức đó trong ba tháng, Fal cho rằng nhà đầu tư sẽ nghiêng về AI.
Đầu tư trực tiếp ngày càng được ưu tiên hơn cam kết quỹ dài hạn
Sức hút không chỉ đến từ lợi nhuận tiềm năng. Định giá, giá giao dịch và tiềm năng sinh lời quanh AI đều đang ở mức cao.
Thay đổi đáng chú ý hơn nằm ở cách đầu tư. Nhiều văn phòng gia đình không còn muốn giao tiền cho một nhà quản lý quỹ đầu tư mạo hiểm trong khoảng một thập kỷ. Họ mua lại cổ phần của các công ty tư nhân từ cổ đông hiện hữu hoặc tự thực hiện giao dịch trực tiếp.
Nhà đầu tư muốn tự chọn từng công ty
Các văn phòng gia đình có nhiều vốn chưa giải ngân và muốn quyết định doanh nghiệp nào sẽ nhận tiền. Theo Fal, họ ngày càng tránh các quỹ ủy thác toàn quyền, nơi nhà đầu tư cam kết vốn trước khi biết chính xác nhà quản lý sẽ chọn công ty nào.
Một thế hệ văn phòng gia đình mới cũng đang xuất hiện với mức chấp nhận rủi ro cao hơn. Những doanh nghiệp dẫn đầu về AI nằm trong nhóm tài sản họ muốn sở hữu.
Nguồn vốn do các văn phòng gia đình quản lý
Nguồn lực của nhóm nhà đầu tư này rất lớn. Theo báo cáo năm 2024 của Deloitte, các văn phòng gia đình quản lý 5,5 nghìn tỷ USD vào năm 2024. Deloitte dự báo con số này sẽ đạt ít nhất 9,5 nghìn tỷ USD vào năm 2030.
Tài sản thay thế chiếm 42% danh mục trung bình
Tài sản thay thế đã trở thành một phần lớn trong danh mục của các văn phòng gia đình. Báo cáo Văn phòng Gia đình Toàn cầu 2026 của UBS cho biết nhóm tài sản thay thế chiếm 42% danh mục trung bình, trong đó có vốn cổ phần tư nhân, đầu tư mạo hiểm và tín dụng tư nhân.
Đầu tư trực tiếp từng tăng mạnh rồi đảo chiều
UBS khảo sát 307 văn phòng gia đình trên toàn cầu. Giá trị tài sản ròng trung bình của nhóm này là 2,7 tỷ USD. Tuy nhiên, sự gia tăng của đầu tư trực tiếp có thể thuộc một chu kỳ quen thuộc thay vì phản ánh thay đổi vĩnh viễn. Theo dữ liệu UBS được TechCrunch dẫn lại, tỷ trọng giao dịch trực tiếp tăng từ 9% năm 2019 lên 13% năm 2021.
Nghiên cứu giao dịch văn phòng gia đình toàn cầu của PwC cho biết hoạt động giao dịch đạt đỉnh vào năm 2021 với 17.460 thương vụ, tổng giá trị khoảng 1,05 nghìn tỷ USD trên toàn cầu. Sau đó, lãi suất tăng và kết quả kém khả quan từ một số khoản đầu tư trực tiếp khiến nhiều văn phòng gia đình thu hẹp hoạt động.
Khối lượng giao dịch chạm đáy trong năm 2025
Theo PwC, hoạt động giao dịch trực tiếp và mua bán, sáp nhập giảm 53% trong 18 tháng tính đến cuối năm 2023. Đến nửa đầu năm 2025, tổng số giao dịch của các văn phòng gia đình rơi xuống mức thấp nhất trong một thập kỷ.
Thị trường thứ cấp đưa Anthropic và OpenAI vào tầm ngắm
Thị trường thứ cấp cho phép các văn phòng gia đình mua cổ phần của những công ty tư nhân đã có khách hàng và doanh thu. Thay vì phân bổ vốn trên hàng chục doanh nghiệp, nhà đầu tư có thể tập trung vào Anthropic, OpenAI và một số công ty AI được săn đón.
Hoạt động đầu tư đang phục hồi trong bối cảnh một số người cho rằng thị trường đã quá nóng. Lần này, các văn phòng gia đình viết séc lớn hơn nhưng tập trung vào ít thương vụ hơn. Một phần đáng kể của dòng vốn đi qua thị trường thứ cấp.
Công ty có doanh thu được xem là ít rủi ro hơn
Fal gọi đây là nhóm tài sản đã giảm thiểu rủi ro nhiều nhất trong đầu tư mạo hiểm hiện nay. Nhà đầu tư thường mua cổ phần của những công ty đã có khách hàng và chứng minh được doanh thu. Angelina Hu phụ trách quan hệ nhà đầu tư tại Bridge Funding Global. Theo Hu, thị trường thứ cấp giúp văn phòng gia đình tiếp cận một công ty tư nhân mà không phải phân bổ vốn trên 20 đến 30 doanh nghiệp.
Nhu cầu đầu tư AI thúc đẩy hoạt động huy động vốn
Bruce K. Lee, nhà sáng lập Keebeck Wealth Management, nhận xét các văn phòng gia đình nhìn thấy rủi ro nhưng không muốn bỏ lỡ cơ hội. Fal cũng cho biết ông chưa bao giờ huy động được nhiều tiền đến vậy và toàn bộ số vốn này đều dành cho các hoạt động liên quan đến AI. Trong khi đó, những khách hàng không rót tiền vào AI lại gặp khó khăn khi huy động vốn.
Giá cao thu hẹp dư địa sinh lời
Theo Fal, các văn phòng gia đình sẵn sàng trả mức giá tương đương vòng phát hành mới cho rủi ro của cổ phần thứ cấp. Cách định giá này để lại rất ít dư địa cho lợi nhuận vượt trội.
Khách hàng của Fal chủ yếu đầu tư vào khí hậu. Ông cho biết mình đã dành cả mùa hè để tiếp nhận sự quan tâm từ những người muốn đầu tư vào Anthropic qua thị trường thứ cấp. Quy mô được đề xuất dao động từ 50 triệu đến 100 triệu USD. Cổ phần Anthropic và OpenAI hiện thuộc nhóm tài sản được săn đón nhất ngành.
Emily Zheng, nhà phân tích đầu tư mạo hiểm cấp cao tại PitchBook, mô tả cổ phần của hai công ty là một trong những phần tài sản bị cạnh tranh quyết liệt nhất trong đầu tư mạo hiểm. Fal nói rằng ngay cả các cố vấn không có nhiệm vụ đầu tư vào AI cũng đang bị kéo vào giao dịch vì nhu cầu của các đối tác góp vốn tập trung vào Anthropic và những doanh nghiệp AI dẫn đầu.
Nỗi lo bong bóng không làm dòng tiền dừng lại
Các văn phòng gia đình vẫn xem AI là cơ hội tăng trưởng dài hạn dù nhận ra rủi ro về định giá và mức độ tập trung vốn. Họ tiếp tục nắm giữ tài sản liên quan đến AI, đồng thời đa dạng hóa theo khu vực, tiền tệ và loại tài sản để hạn chế tác động của biến động kinh tế.
Theo báo cáo tháng 2 của J.P. Morgan Private Bank được TechCrunch dẫn lại, 65% văn phòng gia đình trên toàn cầu dự định ưu tiên đầu tư AI. Kế hoạch này vẫn được duy trì bất chấp lo ngại về định giá và mức giá bị đẩy lên cao.
Rủi ro vĩ mô thúc đẩy nhu cầu đa dạng hóa
Maximilian Kunkel là giám đốc đầu tư phụ trách tài sản gia đình và tổ chức toàn cầu tại UBS Global Wealth Management. Ông cho biết các văn phòng gia đình đang đối mặt với căng thẳng địa chính trị và nợ toàn cầu gia tăng. Nguy cơ suy thoái và sự bất định của thị trường cũng ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.
Theo Kunkel, AI được xem là một trong những cơ hội tăng trưởng dài hạn mạnh nhất. Nhà đầu tư không coi khả năng chống chịu và tăng trưởng là hai mục tiêu loại trừ nhau. Họ duy trì tài sản liên quan đến AI và đa dạng hóa danh mục để quản lý rủi ro tập trung cùng rủi ro kinh tế vĩ mô.
Nếu bong bóng vỡ, tác động có thể lan rộng
Mức độ đa dạng hóa đó có đủ hay không vẫn chưa có câu trả lời. Nếu làn sóng AI thực sự là một bong bóng và cuối cùng vỡ, hậu quả có thể lan ra ngoài cổ phiếu AI. Lee cho rằng thị trường chứng khoán sẽ gặp vấn đề nếu AI sụp đổ.
Theo Lee, một nhóm nhà đầu tư đứng ngoài vì coi AI là bong bóng. Nhóm còn lại lo lắng nhưng đã đặt phần lớn vốn vào thị trường. Một số khách hàng của ông nói AI là bong bóng nhưng không muốn thảo luận về cách phòng hộ rủi ro.
Lee mô tả trạng thái này bằng nhận xét: “Tất cả đều đang nghiện lợi nhuận”, đồng thời ví sức hấp dẫn của lợi nhuận như đường. Nhà đầu tư nhận ra rủi ro, nhưng mức sinh lời kỳ vọng khiến họ khó đứng ngoài.
Tiếp tục theo dõi Sine để cập nhật cách dòng vốn lớn đang định hình thị trường AI.
