Startup nên chọn AI mở, AI đóng hoặc kết hợp cả hai dựa trên chi phí, quyền kiểm soát dữ liệu và năng lực hạ tầng. Nguồn tạo lợi thế cạnh tranh cũng ảnh hưởng đến quyết định này. Mô hình độc quyền thường giúp triển khai nhanh hơn, còn mô hình mở cho phép doanh nghiệp kiểm soát sâu hơn nhưng đòi hỏi thêm nguồn lực vận hành. Không có một lựa chọn phù hợp với mọi sản phẩm.
Một công ty khởi nghiệp có thể dùng mô hình tiên tiến độc quyền, tinh chỉnh mô hình mở hoặc vận hành mô hình tại chỗ. Công ty cũng có thể phân phối từng tác vụ cho nhiều mô hình. Theo TechCrunch, quyết định này tác động trực tiếp đến chi phí, hạ tầng, biên lợi nhuận và tốc độ phát triển. Nó cũng ảnh hưởng đến khả năng tạo khác biệt và mức độ kiểm soát của doanh nghiệp.
Đó là trọng tâm của phiên thảo luận về AI mở và AI đóng tại TechCrunch Disrupt 2026, diễn ra ở San Francisco từ ngày 13 đến 15 tháng 10. Hai diễn giả là Nader Khalil, Giám đốc Công nghệ Nhà phát triển của Nvidia, và Sydney Sykes, Giám đốc Toàn cầu phụ trách Quan hệ Đầu tư Mạo hiểm của Nvidia.
Với các nhóm phát triển tại Việt Nam, vấn đề không phải là mô hình mở hay độc quyền tốt hơn về mặt quan điểm. Câu hỏi thực tế là lựa chọn nào phù hợp với sản phẩm, nguồn lực hạ tầng và cách doanh nghiệp dự định tạo lợi thế lâu dài.
Nội dung tranh luận khi khoảng cách năng lực thu hẹp
Mô hình mở đã trở thành một lựa chọn thực tế cho nhiều loại sản phẩm, trong khi các phòng thí nghiệm độc quyền vẫn tiếp tục nâng cao năng lực. Doanh nghiệp vì thế phải so sánh hiệu quả thương mại, chi phí, quyền kiểm soát và trách nhiệm vận hành thay vì chỉ đánh giá mô hình theo tiêu chí mở hay đóng.
Theo TechCrunch, Nvidia cho biết 145 bài nghiên cứu được chấp nhận tại ICML 2026 đã trích dẫn các mô hình mở và bộ dữ liệu Nemotron của hãng. Những dòng mô hình mở khác của Nvidia cũng được dùng trong nghiên cứu về robot, xe tự hành và y sinh.
Cùng lúc đó, các phòng thí nghiệm phát triển mô hình tiên tiến độc quyền vẫn tiếp tục nâng cao năng lực. Câu hỏi do đó không còn là mô hình mở có hữu ích hay không. Doanh nghiệp phải xác định trường hợp nào đem lại hiệu quả thương mại tốt hơn cho từng cách tiếp cận.
Phương án kết hợp thay cho lựa chọn tuyệt đối
Nvidia cũng không xem đây là lựa chọn chỉ được lấy một trong hai. Tại GTC vào đầu năm 2026, Giám đốc điều hành Jensen Huang cho rằng tương lai sẽ kết hợp mô hình độc quyền với mô hình mở. Một sản phẩm có thể cần tốc độ triển khai ở giai đoạn đầu nhưng cần quyền kiểm soát lớn hơn khi quy mô tăng.
Nếu hai mô hình cho kết quả tương đương, chi phí thấp hơn có thể là yếu tố quyết định. Doanh nghiệp còn phải cân nhắc quyền kiểm soát dữ liệu, khối lượng hạ tầng cần duy trì và mức độ phụ thuộc vào một nhà cung cấp. Khi mô hình phù hợp nhất có thể thay đổi sau vài tháng, việc gắn toàn bộ sản phẩm với một lựa chọn duy nhất cũng tạo ra rủi ro.
Những đánh đổi này liên quan trực tiếp đến cách doanh nghiệp thiết kế và vận hành hạ tầng AI. Một mô hình có thể đáp ứng yêu cầu về năng lực nhưng làm tăng khối lượng triển khai, tối ưu và quản lý tài nguyên tính toán.
Hai góc nhìn từ hạ tầng và đầu tư
Nader Khalil phân tích lựa chọn mô hình từ phía kỹ thuật và hạ tầng, còn Sydney Sykes xem xét tác động đối với đầu tư và khả năng mở rộng. Hai góc nhìn nối quyết định của nhóm phát triển với biên lợi nhuận, nhu cầu gọi vốn và vị trí của sản phẩm trong chuỗi giá trị AI.
Trước khi trở thành Giám đốc Công nghệ Nhà phát triển tại Nvidia, phụ trách AI mở và AI cục bộ, Nader Khalil đồng sáng lập Brev.dev. Nvidia mua lại công ty hạ tầng AI này vào tháng 7 năm 2024.
Brev.dev được xây dựng để đơn giản hóa việc tiếp cận hạ tầng bộ xử lý đồ họa trong nhiều môi trường. Tài liệu dành cho nhà phát triển của Nvidia mô tả các công cụ của Brev.dev là phương tiện triển khai phần mềm AI trên đám mây công cộng, đám mây riêng và hạ tầng tại chỗ mà không bị khóa vào một nguồn năng lực tính toán duy nhất.
Sydney Sykes bổ sung góc nhìn từ hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm trong vai trò Giám đốc Toàn cầu phụ trách Quan hệ Đầu tư Mạo hiểm của Nvidia. Phiên thảo luận vì thế xem xét cùng một quyết định từ hai phía: nhà phát triển cần gì để xây sản phẩm và doanh nghiệp cần gì để gọi vốn, mở rộng.
Quyết định về mô hình và hạ tầng tác động đến công việc của nhóm phát triển. Vì vậy, vai trò kỹ sư trong thời AI gắn trực tiếp với cách doanh nghiệp xây dựng sản phẩm và mô hình kinh doanh quanh sản phẩm đó.
Mô hình chưa chắc là lợi thế cạnh tranh
Quyền truy cập một mô hình mạnh không tự tạo ra lợi thế cạnh tranh nếu nhiều đối thủ có thể sử dụng cùng giao diện lập trình. Giá trị có thể nằm ở dữ liệu riêng, quy trình làm việc, kênh phân phối, quan hệ khách hàng, trải nghiệm sản phẩm hoặc công nghệ chuyên biệt.
Chọn mô hình mở cũng không tự động tạo ra lợi thế phòng thủ. Doanh nghiệp có thêm tính linh hoạt và khả năng kiểm soát nhưng phải tự quyết định cách triển khai, tối ưu và vận hành hạ tầng. Hiệu quả kinh tế còn thay đổi theo loại tác vụ và quy mô sử dụng.
Nvidia đang đầu tư vào hệ sinh thái mở. Theo TechCrunch, Nemotron 3 Super được ra mắt vào tháng 3, có 120 tỷ tham số và được thiết kế cho các tác vụ có tính tác tử. Một số công ty đã kết hợp mô hình này với mô hình độc quyền thay vì xem hai hướng tiếp cận là loại trừ lẫn nhau.
Cách kết hợp đó đáng chú ý với những sản phẩm sử dụng tác tử AI viết mã hoặc các hệ thống cần lựa chọn công cụ và mô hình theo từng nhiệm vụ. Tuy nhiên, nguồn bài viết không khẳng định một cấu hình chung có thể phù hợp với mọi doanh nghiệp.
Doanh nghiệp nên xây sản phẩm trên nền tảng nào?
Doanh nghiệp nên bắt đầu từ yêu cầu của sản phẩm và nguồn lực vận hành. Mô hình độc quyền phù hợp khi tốc độ triển khai và năng lực sẵn có là ưu tiên, còn mô hình mở phù hợp hơn khi quyền kiểm soát, khả năng tùy chỉnh hoặc triển khai riêng có vai trò lớn. Kiến trúc kết hợp là một lựa chọn khác nếu từng tác vụ có yêu cầu khác nhau.
Đối với nhà sáng lập, lựa chọn mô hình có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận, câu chuyện gọi vốn và lộ trình sản phẩm. Nhà đầu tư cần xác định giá trị thực nằm ở đâu trong toàn bộ hệ thống để phân biệt lợi thế có thể bảo vệ với một lớp sản phẩm mỏng phụ thuộc vào mô hình của bên khác.
Tiêu chí cho từng nhóm ra quyết định
Người phụ trách một mảng kinh doanh phải cân nhắc hoạt động mua sắm, bảo mật, quyền kiểm soát dữ liệu, hạ tầng và khả năng đổi nhà cung cấp về sau. Với nhà phát triển và sinh viên, quyết định kỹ thuật hiện tại cũng gắn trực tiếp với mô hình kinh doanh được xây dựng quanh sản phẩm.
Không có một đáp án duy nhất cho mọi công ty. Một mô hình độc quyền có thể giúp nhóm phát triển đi nhanh hơn, còn mô hình mở có thể đem lại quyền kiểm soát lớn hơn. Phương án kết hợp nhiều mô hình cũng đang được sử dụng, nhưng doanh nghiệp vẫn phải đánh giá chi phí và trách nhiệm vận hành của chính mình.
Trước khi cam kết với một kiến trúc dài hạn, doanh nghiệp cần xác định lợi thế của sản phẩm nằm ở mô hình, dữ liệu, quy trình, trải nghiệm hay quan hệ với khách hàng.
