BasiGo giúp các nhà vận hành tại Kenya và Rwanda chuyển sang xe buýt điện mà không phải thanh toán toàn bộ giá mua ngay từ đầu.
Theo MIT Technology Review, mô hình trả phí theo quãng đường gồm phương tiện, bảo dưỡng và bảo hiểm. Dịch vụ cũng cho phép khách hàng tiếp cận mạng lưới sạc của công ty.
Theo MIT Technology Review dẫn lời Jit Bhattacharya, nhà vận hành đặt cọc ít hơn 40% so với khoản trả trước để mua xe buýt chạy dầu. Bhattacharya là đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành BasiGo. Đội xe của công ty đã phục vụ 15 triệu lượt hành khách tại Kenya và Rwanda. Việc mở rộng vẫn phụ thuộc vào hạ tầng sạc, đất đai và nhân lực kỹ thuật.
Phát hiện chính: BasiGo hình thành từ vấn đề ô nhiễm tại Nairobi
BasiGo được thành lập tại Nairobi vào năm 2021 sau khi những người sáng lập chứng kiến chất lượng không khí thay đổi trong thời gian giao thông công cộng tạm dừng vì COVID-19. Trải nghiệm đó cho thấy tác động tiềm tàng của việc thay xe buýt và xe tải chạy dầu bằng phương tiện điện.
Theo MIT Technology Review, năm 2020, Chính phủ Kenya tạm dừng giao thông công cộng trong ba ngày để hạn chế dịch bệnh. Không khí tại Nairobi trở nên trong đến mức người dân có thể nhìn thấy núi Kenya ở khoảng cách chừng 175 kilômét. Một số người còn nhìn thấy núi Kilimanjaro ở xa hơn.
BasiGo không tự sản xuất xe buýt. Công ty nhập phương tiện từ Trung Quốc và lắp ráp tại Kenya, sau đó cung cấp xe theo mô hình thuê kèm bảo dưỡng, bảo hiểm và dịch vụ sạc. Đây là một trường hợp trong nhóm công ty công nghệ khí hậu năm 2026.
Khách hàng chủ yếu là các nhà vận hành độc lập và hợp tác xã xe buýt. MIT Technology Review cho biết Kenya có hơn 300 đơn vị thuộc nhóm này. Kể từ khi thành lập, đội xe BasiGo đã phục vụ 15 triệu lượt hành khách tại Kenya và Rwanda.
Nội dung: Mô hình trả phí theo quãng đường hoạt động thế nào?
Nhà vận hành trả một khoản đặt cọc nhỏ rồi thanh toán phí thuê hằng ngày dựa trên quãng đường xe chạy. Cấu trúc này giảm trở ngại về vốn ban đầu. BasiGo chịu trách nhiệm về phương tiện, bảo dưỡng, bảo hiểm và khả năng tiếp cận mạng lưới sạc.
Giá mua ban đầu của xe buýt điện cao hơn nhiều so với xe dùng động cơ đốt trong, dù chi phí vận hành dài hạn có thể thấp hơn nhờ tiết kiệm nhiên liệu. Mô hình của BasiGo chuyển một phần chi phí mua xe thành khoản phí gắn với mức sử dụng thực tế.
Theo MIT Technology Review, Bhattacharya cho biết khoản đặt cọc thấp hơn 40% so với tiền trả trước để mua xe buýt chạy dầu. Theo ước tính của ông, nhà vận hành có thể đạt tỷ suất hoàn vốn cao gấp 5 đến 10 lần trong suốt vòng đời phương tiện.
| Thành phần | Cách BasiGo cung cấp |
|---|---|
| Phương tiện | Cho thuê xe buýt điện |
| Thanh toán | Phí hằng ngày theo quãng đường |
| Bảo dưỡng | Gộp trong dịch vụ |
| Bảo hiểm | Gộp trong dịch vụ |
| Sạc | Tiếp cận mạng lưới của BasiGo |
Việc kết hợp các thành phần này giúp nhà vận hành không phải tự xây dựng toàn bộ hệ thống hỗ trợ cho xe buýt điện. BasiGo phải bảo đảm xe được bảo dưỡng, được bảo hiểm và có thể sạc trên tuyến hoạt động.
Xe buýt điện BasiGo tác động ra sao đến khí thải?
MIT Technology Review dẫn tính toán của Bhattacharya và đội ngũ BasiGo về tác động của việc thay xe buýt chạy dầu. Theo tính toán này, một xe buýt điện tại Kenya có thể tránh phát thải 50 tấn khí cacbonic mỗi năm. Mức giảm thực tế trên toàn thành phố phụ thuộc vào số xe được thay thế và nguồn điện dùng để sạc.
Nairobi hiện có khoảng 20.000 xe buýt, vì vậy việc điện hóa đội xe có thể tạo ra mức giảm phát thải đáng kể nếu được triển khai ở quy mô lớn. Theo số liệu BasiGo cung cấp cho MIT Technology Review, 90% cơ cấu năng lượng của Kenya đến từ nguồn tái tạo.
Điện được sản xuất trong nước cũng có thể giúp giữ lại nhiều chi phí vận hành hơn trong nền kinh tế địa phương thay vì dùng tiền cho nhiên liệu nhập khẩu. Việc giảm số xe chạy dầu có thể hạ lượng bụi mịn trong không khí và mang lại lợi ích sức khỏe, trong đó có khả năng giảm các trường hợp hen suyễn ở trẻ em.
Khả năng giảm phát thải từ xe buýt chạy dầu là lý do BasiGo được xếp vào nhóm công ty công nghệ khí hậu năm 2026.
BasiGo xây dựng năng lực pin và bảo dưỡng thế nào?
BasiGo là nhà cung cấp dịch vụ được ủy quyền đầu tiên của CATL tại khu vực châu Phi hạ Sahara. Nhân viên BasiGo được đào tạo để sửa chữa pin CATL trên xe buýt của công ty và trên các phương tiện khác, tạo năng lực kỹ thuật tại thị trường địa phương.
Theo MIT Technology Review, CATL là công ty pin xe điện lớn nhất thế giới. BasiGo mua nhiều bộ phận từ các doanh nghiệp Trung Quốc, trong đó có King Long và BYD, rồi lắp ráp xe tại Kenya.
Mỗi địa điểm hoạt động mới đòi hỏi BasiGo đào tạo nhân sự để xây dựng, sửa chữa và bảo dưỡng phương tiện. Năng lực kỹ thuật này cần thiết để duy trì đội xe sau khi xe được đưa vào khai thác.
Điều gì cản trở BasiGo mở rộng đội xe?
Ba hạn chế chính là thời gian đào tạo kỹ thuật, chi phí nâng cấp hạ tầng điện và số lượng địa điểm phù hợp cho trạm sạc. Các bãi sạc phải nằm trên tuyến xe buýt và gần đường dây điện, nên BasiGo không thể đặt chúng ở bất kỳ khu đất nào.
Đào tạo kỹ thuật tại từng thị trường tiêu tốn thời gian và nguồn lực. Công ty cũng phải chịu chi phí đầu tư ban đầu cao cho những nâng cấp hạ tầng cần thiết để đáp ứng phụ tải công suất lớn từ bộ sạc xe điện.
Bhattacharya mô tả việc tìm đất cho các bãi sạc là “tốn kém và phức tạp”.
Yêu cầu về vị trí làm giảm số khu đất có thể sử dụng. Một bãi sạc cần vừa thuận tiện cho tuyến hoạt động của xe buýt, vừa có khả năng kết nối với hạ tầng điện phù hợp.
Quy mô hiện tại và kế hoạch tiếp theo của BasiGo
MIT Technology Review ghi nhận hơn 150 xe buýt BasiGo đang lưu thông và danh sách đặt chỗ gồm 1.200 khách hàng muốn thuê xe khi nguồn cung mới sẵn sàng. Nhu cầu đăng ký hiện lớn hơn nhiều so với số phương tiện đang hoạt động.
Danh sách đặt chỗ không đồng nghĩa toàn bộ khách hàng sẽ nhận xe ngay, vì nguồn cung và hạ tầng vẫn giới hạn tốc độ triển khai.
Sau xe buýt đi lại hằng ngày, BasiGo đã mở rộng sang dịch vụ xe khách liên tỉnh. Mục tiêu tiếp theo là xe tải, một nhóm phương tiện gây ô nhiễm lớn trên đường bộ. Công ty chưa công bố chi tiết về kế hoạch này.
Hãy tiếp tục theo dõi Sine để cập nhật những mô hình công nghệ khí hậu đang thay đổi giao thông và năng lượng.
