Mâu thuẫn giữa OpenAI và giới toán học đang leo thang vì tranh chấp về quyền ghi công, tính minh bạch và việc kiểm chứng chứng minh do trí tuệ nhân tạo tạo ra. Theo TechCrunch, 25 chủ nhân Huy chương Fields đã ký một thư ngỏ. Họ cảnh báo cuộc cạnh tranh giữa các phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo có thể đe dọa công việc trí tuệ của giới nghiên cứu.
Cả 25 người ký tên đều từng nhận Huy chương Fields, giải thưởng thường được xem là danh giá nhất trong toán học. Trong thư ngỏ của các nhà toán học, họ thừa nhận trí tuệ nhân tạo có thể mang lại lợi ích. Tuy vậy, họ lo ngại về cách kết quả được tạo ra, công bố và đưa vào hệ thống tri thức chung.
Nội dung tranh cãi về một chứng minh quan trọng
Trong tuần TechCrunch đăng bài, giáo sư Tristan Buckmaster của Đại học New York đưa ra một cáo buộc. Ông nói OpenAI gây sức ép để ông không ghi công một cộng tác viên đang làm việc cho Anthropic. Người cộng tác này tham gia giải một bài toán toán học quan trọng.
Buckmaster cũng đặt câu hỏi liệu OpenAI có sử dụng công trình của nhóm ông cùng Codex để tạo ra chứng minh riêng sau một cuối tuần vận hành mô hình liên tục hay không.
TechCrunch chỉ cho biết Buckmaster và cộng sự đã làm việc với Codex. Bài báo không mô tả cách Codex vận hành, nên không đủ cơ sở để đối chiếu công cụ này với tác tử lập trình bằng trí tuệ nhân tạo.
Căng thẳng không dừng ở tranh chấp ghi công. Theo TechCrunch, OpenAI rút tài trợ cho một sự kiện toán học tại Viện Công nghệ California vào hôm thứ Năm trước khi bài viết được xuất bản. Quyết định được đưa ra sau khi các nhà nghiên cứu tại đây chỉ trích công ty.
Một chứng minh chưa đủ để trở thành tri thức
Khả năng giải những bài toán lớn còn bỏ ngỏ có thể mang lại lợi ích cho nhân loại. Tuy nhiên, những người ký thư cho rằng lợi ích đó chỉ xuất hiện khi cộng đồng toán học có thể hiểu, kiểm tra và truyền đạt lời giải cho phần còn lại của thế giới.
Theo nội dung thư ngỏ, các lời giải thường được công bố quá gấp. Cộng đồng không có đủ thời gian để trình bày đầy đủ, tách riêng phương pháp mới hoặc ghi nhận những công trình có liên quan. Cách làm này đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về ghi công và đạo văn.
Vai trò của con người trong việc kiểm chứng
Các nhà toán học còn nhấn mạnh vai trò của con người sau khi một ý tưởng được mô hình tạo ra. Ý tưởng đó cần được con người phát triển, kiểm chứng và đưa vào hệ thống toán học. Nếu thiếu quá trình này, nó khó trở thành một phần sống động của ngành. Chuỗi truyền đạt tri thức giữa các thế hệ nghiên cứu cũng có nguy cơ bị đứt đoạn.
Tranh cãi trong toán học vì thế không chỉ là cuộc đua xem ai tìm ra đáp án trước. Giá trị của công việc không chỉ nằm ở chứng minh cuối cùng hay tên người được ghi công. Quá trình này còn đào tạo sinh viên, tìm câu hỏi mới và phát triển ý tưởng. Nó cũng kết nối các ý tưởng với tri thức rộng hơn của con người.
Nghiên cứu mở có thể nhường chỗ cho bí mật
Một số nhà toán học lo dữ liệu phát sinh khi họ sử dụng Codex có thể được đưa vào các mô hình mới của OpenAI. TechCrunch cho biết nỗi lo này ảnh hưởng đến văn hóa nghiên cứu mở. Văn hóa đó dựa vào việc chia sẻ sớm ý tưởng và kết quả để đồng nghiệp cùng kiểm tra.
Theo TechCrunch, một phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo có thể nhìn thấy hướng đi hữu ích dẫn đến khám phá. Phòng thí nghiệm đó có thể chi hàng chục triệu đô la để dùng mô hình ngôn ngữ lớn hoàn thiện chứng minh trước nhóm nghiên cứu ban đầu. Động lực này có thể khiến các nhà toán học giữ kín công việc lâu hơn thay vì chia sẻ với cộng đồng.
Tuyên bố Leiden đặt ra hướng ứng xử
Thư ngỏ mới xuất hiện sau Tuyên bố Leiden. Một nhóm công tác gồm các nhà toán học đã công bố văn kiện này vào tháng 6. Tuyên bố xem xét cách chứng minh do mô hình ngôn ngữ lớn tạo ra có thể thay đổi nghề toán. Văn kiện cũng đưa ra khuyến nghị cho nhà toán học, cơ sở nghiên cứu và nhà hoạch định chính sách.
Cả hai văn kiện đều hướng sự chú ý khỏi câu hỏi mô hình có thể giải được bài toán nào. Vấn đề lớn hơn là con người sẽ kiểm chứng kết quả ra sao, ai được ghi công và bằng cách nào một phát hiện được tích hợp vào nền tri thức chung.
Tranh cãi không chỉ thuộc về toán học
Những người ký thư cho rằng cộng đồng toán học không phải nhóm duy nhất đối mặt với vấn đề này. Các ngành khoa học và nghề sáng tạo khác cũng gặp khó khăn tương tự. Khi trí tuệ nhân tạo thay đổi cách làm việc, con người có thể chỉ tập trung vào tốc độ và kết quả cuối cùng. Khi đó, mục đích ban đầu của công việc có nguy cơ bị bỏ quên.
Hãy tiếp tục theo dõi Sine để cập nhật cách trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi nghiên cứu khoa học và quyền ghi công.
